રેલવેમાં મુસાફરી કરતા લોકો માટે મહત્ત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. હવે રેલવે સ્ટેશનના રિઝર્વેશન કાઉન્ટર પરથી ટિકિટ બુક કરાવનારા મુસાફરોને પણ ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સનો વિકલ્પ મળશે. સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતીય રેલવેને આ સુવિધા શરૂ કરવા માટે આદેશ આપ્યો છે. આ વ્યવસ્થા 27 ઓક્ટોબર, 2026થી અમલમાં આવવાની છે.
જસ્ટિસ અહસાનુદ્દીન અમાનુલ્લાહ અને જસ્ટિસ આર. મહાદેવનની બેન્ચે આ નિર્ણય સંભળાવ્યો હતો. અત્યાર સુધી રિઝર્વેશન ટિકિટ ઓનલાઇન બુક કરાવનારા મુસાફરોને જ વૈકલ્પિક ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સની સુવિધા મળતી હતી. હવે કાઉન્ટર પરથી ટિકિટ ખરીદનારા મુસાફરોને પણ ઓનલાઇન બુકિંગની જેમ આ વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો રહેશે.
ઓડિશા ટ્રેન દુર્ઘટના બાદ સુરક્ષાને લઈને અરજી
જૂન 2023માં ઓડિશામાં થયેલી ભયાનક ટ્રેન દુર્ઘટના બાદ રેલવે સુરક્ષાને લગતી વ્યવસ્થાઓ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. અરજીમાં ટ્રેન અકસ્માતો અટકાવવા માટે સુરક્ષા પ્રણાલીઓ ઝડપથી લાગુ કરવાની અને દુર્ઘટનાઓની તપાસ માટે સમિતિ રચવાની માગ કરવામાં આવી હતી.
આ મામલાની સુનાવણી દરમિયાન મુસાફરોની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા અન્ય મુદ્દાઓ પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા હતા. તેમાં રેલવે સ્ટેશનો પર ફૂટ ઓવરબ્રિજની વ્યવસ્થા, પાટાની આસપાસ સુરક્ષા માટે જાળી લગાવવી અને કાઉન્ટર પરથી ટિકિટ ખરીદતા મુસાફરોને વીમાની સુવિધા ન મળવા જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.
કાઉન્ટર પરથી ટિકિટ લેતા મુસાફરોને શું ફાયદો થશે?
સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે મોટી સંખ્યામાં સામાન્ય મુસાફરો રેલવે સ્ટેશનના કાઉન્ટર પરથી ટિકિટ ખરીદે છે. આવા મુસાફરોને પણ ઓનલાઇન ટિકિટ બુક કરાવનારા લોકોની જેમ વીમાનો વિકલ્પ મળવો જોઈએ.
નવા નિયમ મુજબ 27 ઓક્ટોબરથી રિઝર્વેશન કાઉન્ટર પર પણ મુસાફરોને ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સ પસંદ કરવાની સુવિધા આપવાની રહેશે. આ વીમો વૈકલ્પિક રહેશે, એટલે કે મુસાફરો પોતાની ઇચ્છા મુજબ તેનો લાભ લઈ શકશે.
આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આગામી સુનાવણી 16 નવેમ્બર, 2026ના રોજ થવાની છે.
રેલવે ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સમાં કેટલું વળતર મળે છે?
રેલવે ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સ હેઠળ વીમા કવર અકસ્માતના પ્રકાર અને થયેલા નુકસાન પર આધારિત હોય છે. મૃત્યુ અથવા સંપૂર્ણ અપંગતાની સ્થિતિમાં મહત્તમ ₹10 લાખ સુધીનું કવર મળી શકે છે. જ્યારે ઈજા કે આંશિક અપંગતાના કિસ્સામાં લાગુ પડતી પોલિસીની શરતો મુજબ વળતર નક્કી થાય છે.
કયા અકસ્માતમાં વીમાનો લાભ મળી શકે?
ટ્રેન પાટા પરથી ઉતરી જવી, બે ટ્રેનો વચ્ચે ટક્કર થવી, આતંકવાદી હુમલો અથવા પોલિસીમાં આવરી લેવાયેલી અન્ય અપ્રિય ઘટનામાં મુસાફરનું મૃત્યુ થાય, અંગ ગુમાવવું પડે અથવા ઈજા થાય તો નિયમો અનુસાર વીમા ક્લેમ કરી શકાય છે.
જોકે, આત્મહત્યાનો પ્રયાસ, ઇરાદાપૂર્વક પોતાને નુકસાન પહોંચાડવું અને પોલિસીમાં દર્શાવેલી અન્ય બાકાત પરિસ્થિતિઓમાં વીમાનો લાભ મળતો નથી. ચોક્કસ કવર અને અપવાદો માટે સંબંધિત વીમા પોલિસીની શરતો તપાસવી જરૂરી છે.
કઈ ટિકિટ પર ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સ મળશે?
ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સની સુવિધા રિઝર્વેશનવાળી ટિકિટ માટે ઉપલબ્ધ છે. તેમાં ફર્સ્ટ AC, સેકન્ડ AC, થર્ડ AC, સ્લીપર અને ચેર કાર જેવી શ્રેણીઓની પાત્ર કન્ફર્મ અથવા RAC ટિકિટનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
નવા નિયમથી કાઉન્ટર પરથી રિઝર્વેશન કરાવતા મુસાફરોને પણ વીમાનો વિકલ્પ મળશે. જોકે, બાળકોની અડધી ટિકિટ, ટિકિટની પાત્રતા અને અન્ય શરતો અંગે લાગુ પડતા નિયમો તપાસવા જરૂરી છે.
ટ્રેન અકસ્માત બાદ વીમા ક્લેમ કેવી રીતે કરવો?
ટ્રેન અકસ્માતમાં ઈજા કે મૃત્યુના કિસ્સામાં પાત્ર મુસાફર, નોમિની અથવા કાયદેસરના વારસદાર વીમા ક્લેમ કરી શકે છે. આ માટે સંબંધિત વીમા કંપનીનો સંપર્ક કરીને ક્લેમ ફોર્મ અને જરૂરી દસ્તાવેજો જમા કરાવવાના રહે છે.
ક્લેમ માટે અકસ્માતની વિગતો, ટિકિટ અથવા મુસાફરીનો પુરાવો, તબીબી દસ્તાવેજો અને મૃત્યુના કિસ્સામાં જરૂરી પ્રમાણપત્રો માગવામાં આવી શકે છે. ક્લેમ દાખલ કરવાની સમયમર્યાદા અને જરૂરી દસ્તાવેજો વીમા પોલિસીની શરતો મુજબ તપાસવા જોઈએ.
અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટ પર વીમો મળશે?
હાલની વ્યવસ્થા મુજબ વૈકલ્પિક ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સ રિઝર્વેશન ટિકિટ સાથે જોડાયેલો છે. અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટ ધરાવતા મુસાફરોને આ વૈકલ્પિક પોલિસીનો લાભ સામાન્ય રીતે મળતો નથી. જોકે, રેલવે અકસ્માતમાં પાત્રતા અને લાગુ નિયમો અનુસાર સરકારી વળતર માટે દાવો કરી શકાય છે.
રેલવે ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સની શરૂઆત ક્યારે થઈ?
ભારતીય રેલવે દ્વારા મુસાફરો માટે વૈકલ્પિક ટ્રાવેલ ઇન્શ્યોરન્સની શરૂઆત સપ્ટેમ્બર 2016માં કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં પ્રતિ મુસાફર પ્રીમિયમ 92 પૈસા હતું. ત્યારબાદ ઓગસ્ટ 2018માં પ્રીમિયમ ઘટાડીને 42 પૈસા કરવામાં આવ્યું હતું અને પછી તેમાં વધુ ઘટાડો કરીને 35 પૈસા કરવામાં આવ્યો હતો.
આપવામાં આવેલી વિગતો મુજબ, તાજેતરમાં પ્રીમિયમ વધારીને 45 પૈસા કરવામાં આવ્યું છે અને તેની ચુકવણી મુસાફરે ટિકિટ બુકિંગ દરમિયાન કરવાની રહે છે. જોકે, હાલનો લાગુ પ્રીમિયમ દર અને વીમા કંપનીની શરતોની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે.
મુસાફરો માટે શું બદલાશે?
સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશથી રિઝર્વેશન કાઉન્ટર પરથી ટિકિટ ખરીદતા મુસાફરોને પણ ઓનલાઇન બુકિંગ જેવી વૈકલ્પિક વીમા સુવિધા મળવાનો માર્ગ ખુલ્યો છે. 27 ઓક્ટોબર, 2026થી આ વ્યવસ્થા લાગુ થવાની છે. મુસાફરોએ ટિકિટ બુક કરાવતી વખતે વીમાનો વિકલ્પ પસંદ કરતાં પહેલાં પ્રીમિયમ, વીમા કવર અને પોલિસીની શરતો જાણી લેવી જરૂરી રહેશે.