સુરતના નાસીરનગરમાં મકાનો તોડી પાડવાના વિવાદમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટે સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (SMC)ના વલણ સામે સખત નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. વિસ્થાપિતોને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા આપવાનો વાયદો કર્યા બાદ તંત્રએ પોતાનું વલણ બદલતાં કોર્ટે જવાબદાર અધિકારીઓ સામે ક્રિમિનલ કન્ટેમ્પ્ટની કાર્યવાહી શા માટે ન કરવી તે અંગે જવાબ માગ્યો છે. કોર્ટે આદેશ પર સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને કેસની આગામી સુનાવણી નવેમ્બરમાં રાખવામાં આવી છે.
સુરતના નાસીરનગરમાં થયેલા ડિમોલિશનનો વિવાદ હવે કાનૂની સ્તરે વધુ ગંભીર બન્યો છે. મકાનો તોડી પાડ્યા બાદ અસરગ્રસ્ત પરિવારોના પુનર્વસન અને વૈકલ્પિક રહેઠાણની વ્યવસ્થાને લઈને ગુજરાત હાઈકોર્ટે સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનને આકરા સવાલો કર્યા છે.
કોર્ટ સમક્ષ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવાની ખાતરી આપવામાં આવ્યા બાદ કોર્પોરેશને પોતાનું વલણ બદલ્યું હોવાની બાબતને હાઈકોર્ટે ગંભીરતાથી લીધી છે. આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન સુરત મ્યુનિસિપલ કમિશનર રાજકુમાર બેનીવાલ અને કોર્પોરેશનની સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના ચેરમેનને પણ હાજર રહેવું પડ્યું હતું.
'મકાનો તોડી પાડ્યા, હવે અસરગ્રસ્તો ક્યાં રહેશે?'
સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટે વિસ્થાપિત પરિવારોની સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. મકાનો તોડી પાડ્યા બાદ અસરગ્રસ્ત લોકોના રહેવાની વ્યવસ્થા કોણ કરશે અને તેમની જવાબદારી કોણ લેશે તેવા સવાલો કોર્ટે ઉઠાવ્યા હતા.
કોર્ટે સવાલ કર્યો હતો કે, જ્યારે કોર્પોરેશને પહેલાં વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા આપવાની ખાતરી આપી હતી, તો પછી હવે પોતાનું વલણ કેમ બદલી રહ્યું છે? મકાનો તોડી પાડવાની કામગીરીમાં જો ગેરરીતિ થઈ હોય તો તેની જવાબદારી કોણ લેશે?
અસરગ્રસ્ત પરિવારોને ખુલ્લા આકાશ નીચે રહેવા માટે છોડી શકાય નહીં તેવો સખત સંદેશ આપતાં કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આવા લોકોને પણ નાગરિક તરીકેના અધિકારો છે અને તેમની રહેઠાણની સમસ્યાને અવગણી શકાય નહીં.
PM આવાસ યોજનાની દલીલ સામે પણ કોર્ટના સવાલો
કોર્પોરેશન તરફથી પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના હેઠળ લાંબું વેઇટિંગ હોવા સહિતની દલીલો રજૂ કરવામાં આવી હતી. જોકે, હાઈકોર્ટે આ દલીલોના આધારે અસરગ્રસ્ત પરિવારોને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા આપવાની અગાઉની ખાતરીથી પાછા હટવાના વલણ સામે નારાજગી દર્શાવી હતી.
કોર્ટે સવાલ કર્યો હતો કે, જ્યારે તંત્રએ પોતે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા આપવાની ખાતરી આપી હોય, ત્યારે સુનાવણી દરમિયાન તેનાથી વિપરીત વલણ કેમ અપનાવવામાં આવ્યું? અગાઉ આપવામાં આવેલી ખાતરીનું પાલન ન થવું કોર્ટની અવમાનના સમાન કેમ ન ગણવું જોઈએ?
કોર્ટે આ સમગ્ર મામલે જવાબદારી નક્કી કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
SMC કમિશનર અને સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના ચેરમેન પાસે જવાબ માગ્યો
હાઈકોર્ટે સુરત મ્યુનિસિપલ કમિશનર અને સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના ચેરમેનને હાજર રાખીને અગાઉની ખાતરી અને હાલના વલણ વચ્ચેના તફાવત અંગે સવાલો કર્યા હતા.
લેખિત આદેશમાં નોંધવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું છે કે, અધિકારીઓને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે વિસ્થાપિતોને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા આપવાનો વાયદો કર્યા બાદ હવે તેઓ તેનાથી કેમ ફરી રહ્યા છે. તેના જવાબમાં આવી વ્યક્તિઓને ઘર ફાળવવા માટે કોઈ યોજના ન હોવાનું જણાવાયું હતું.
આ જવાબથી કોર્ટ નારાજ થઈ હતી. કોર્ટે જવાબદાર અધિકારીઓ સામે ક્રિમિનલ કન્ટેમ્પ્ટની કાર્યવાહી શા માટે ન કરવી જોઈએ તે અંગે સ્પષ્ટતા માગી છે.
ખાનગી પક્ષના હિત માટે ડિમોલિશન કરાયાનો આક્ષેપ
આ કેસમાં પિટિશન દ્વારા એવો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે સમગ્ર ડિમોલિશન પ્રક્રિયા કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું યોગ્ય પાલન કર્યા વિના હાથ ધરવામાં આવી હતી. એવો પણ આક્ષેપ છે કે ખાનગી તૃતીય પક્ષના કહેવાથી મ્યુનિસિપલ અધિકારીઓએ આ કાર્યવાહી કરી હતી, જેથી સંબંધિત ખાનગી પક્ષને લાભ થઈ શકે.
હાઈકોર્ટે પોતાના અવલોકનમાં કોર્પોરેશનના વર્તન અને કોર્ટ સમક્ષ ખાતરી આપ્યા બાદ વલણ બદલવાની બાબતને ગંભીર ગણાવી હતી. આવી પરિસ્થિતિ ન્યાયની પ્રક્રિયામાં હસ્તક્ષેપ સમાન બની શકે છે કે કેમ તે મુદ્દો પણ તપાસ હેઠળ છે.
જોકે, ખાનગી પક્ષને લાભ પહોંચાડવા માટે જ ડિમોલિશન કરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં તે અંગેના આક્ષેપોનો અંતિમ નિર્ણય થવાનો બાકી છે.
હાઈકોર્ટે સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કર્યો
હાઈકોર્ટના આકરા વલણ બાદ આદેશ પર સ્ટે મેળવવાની માગ કરવામાં આવી હતી. જોકે, કોર્ટે સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને સંબંધિત પક્ષને આદેશને પડકારવાની છૂટ આપી હતી.
આ કેસમાં અધિકારીઓ સામે ક્રિમિનલ કન્ટેમ્પ્ટની કાર્યવાહી કરવી કે નહીં તે મુદ્દે પણ જવાબ માગવામાં આવ્યો છે. આગામી સુનાવણી દરમિયાન સુરત મ્યુનિસિપલ કમિશનર અને સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના ચેરમેનને કોર્ટમાં રૂબરૂ હાજર રહેવાનું રહેશે.
કેસની વધુ સુનાવણી નવેમ્બર મહિનામાં હાથ ધરવામાં આવશે.
શું છે સુરતનો નાસીરનગર ડિમોલિશન વિવાદ?
સુરતના વેડ દરવાજા નજીક આવેલા નાસીરનગર વિસ્તારમાં 29 અને 30 મે, 2026ના રોજ ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત વચ્ચે આશરે 100 મકાનો તોડી પાડવામાં આવ્યાં હતાં. આ કાર્યવાહી બાદ અસરગ્રસ્ત પરિવારોના રહેઠાણ અને પુનર્વસનનો મુદ્દો ઊભો થયો હતો.
ડિમોલિશનની કાયદેસરતા, જવાબદાર અધિકારીઓની ભૂમિકા અને અસરગ્રસ્તોને વૈકલ્પિક રહેઠાણ આપવાની જવાબદારી અંગે વિવાદ વધતાં મામલો ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો.
હાઈકોર્ટે આ પ્રકરણમાં મ્યુનિસિપલ તંત્ર, પોલીસ અને સરકારની કામગીરી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. હવે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાની ખાતરી, ડિમોલિશનની પ્રક્રિયા અને જવાબદાર અધિકારીઓ સામે સંભવિત કાનૂની કાર્યવાહી આ કેસના મુખ્ય મુદ્દા બન્યા છે.
નાસીરનગરના અસરગ્રસ્ત પરિવારોને રહેઠાણ અંગે શું રાહત મળે છે અને અધિકારીઓ સામે કોર્ટ શું નિર્ણય લે છે તેના પર હવે સૌની નજર છે.