નવી દિલ્હી: મતદાર યાદીઓની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયાને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે ચૂંટણી પંચે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો છે. પંચે કાઉન્ટર એફિડેવિટ દાખલ કરીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેણે ફોર્મ-6માં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. પંચના જણાવ્યા અનુસાર, 'મતદાર નોંધણી નિયમો, 1960' હેઠળ નિર્ધારિત ફોર્મમાં ફેરફાર કરવાનો અધિકાર કેન્દ્ર સરકાર પાસે છે.
ચૂંટણી પંચે એમ પણ જણાવ્યું કે SIR સંબંધિત નિર્ણયો મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્ત જ્ઞાનેશ કુમાર અને ચૂંટણી આયુક્તો સુખબીર સિંહ સંધુ તથા વિવેક જોશીની સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા. સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલા સોગંદનામા પર ત્રણેય અધિકારીઓની સહી હોવાનું પણ પંચે જણાવ્યું છે.
ફોર્મ-6માં ફેરફારના આરોપ પર પંચનો જવાબ
SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન ફોર્મ-6માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો બાદ વિવાદ શરૂ થયો હતો. 'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે બે ચૂંટણી આયુક્તોએ ફોર્મમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. આ અહેવાલના આધારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી.
ચૂંટણી પંચે પોતાના જવાબમાં જણાવ્યું કે SIR દરમિયાન માંગવામાં આવતું ડિક્લેરેશન એક અલગ દસ્તાવેજ છે. તેને ફોર્મ-6માં કરવામાં આવેલા સુધારા તરીકે જોવું યોગ્ય નથી. જોકે, ઑનલાઇન અરજી પ્લેટફોર્મ પર આ ઘોષણા જે રીતે દર્શાવવામાં આવી હતી, તેનાથી ફોર્મ-6માં ફેરફાર થયો હોવાની છાપ ઊભી થઈ શકે છે, એવું પંચે સ્વીકાર્યું છે.
પંચે અરજીના દાવાઓ અંગે એવો પણ સવાલ ઉઠાવ્યો કે અરજદારે સંબંધિત અધિકારીઓ પાસેથી તેમની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ મેળવી નથી.
જૂની મતદાર યાદી સાથે નામ ન મળે તો શું થશે?
SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન જે મતદારોની વિગતો અગાઉની મતદાર યાદી સાથે જોડાઈ શકી નથી, તેમના માટે પણ ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા કરી છે. પંચના જણાવ્યા અનુસાર, બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) આવા મતદારોના ઘરે જઈને જરૂરી દસ્તાવેજો એકત્રિત કરી શકશે અને તેમને ઑનલાઇન અપલોડ કરશે.
આવા તમામ મતદારોને ચૂંટણી અધિકારીની કચેરીમાં વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહેવું ફરજિયાત નહીં હોય. જરૂરિયાત મુજબ સુનાવણી યોજવામાં આવશે અને જ્યાં શક્ય હશે ત્યાં ઑનલાઇન સુનાવણીની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવશે.
મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા કે દૂર કરવા અંગે સ્પષ્ટતા
ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું છે કે મતદાર યાદીમાં કોઈનું નામ ઉમેરવા કે દૂર કરવા માટે સક્ષમ ચૂંટણી નોંધણી અધિકારી (ERO)નો આદેશ જરૂરી છે. એટલે કે, યોગ્ય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કર્યા વિના કોઈ મતદારનું નામ યાદીમાંથી દૂર કરી શકાશે નહીં કે નવું નામ ઉમેરી શકાશે નહીં.
આ ઉપરાંત, ચૂંટણી પંચે ECINet પ્લેટફોર્મની કાર્યક્ષમતા અને નિયમોના પાલનની તપાસ માટે IIT મદ્રાસ તથા IISc બેંગલુરુના નિષ્ણાતોની સમિતિ બનાવવામાં આવી હોવાની માહિતી પણ આપી છે.
મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્તને હટાવવાની પ્રક્રિયા અંગે શું કહ્યું?
ચૂંટણી પંચે મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્ત (CEC)ને પદ પરથી હટાવવાની બંધારણીય પ્રક્રિયા અંગે પણ પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો છે. પંચના જણાવ્યા અનુસાર, મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્તને સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશને હટાવવા માટે લાગુ પડતી પ્રક્રિયા અને આધાર મુજબ જ પદ પરથી દૂર કરી શકાય છે.
પંચે વધુમાં જણાવ્યું કે હાલ દશેરાની રજાઓને કારણે સંક્ષિપ્ત જવાબ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. જરૂર પડ્યે તમામ આરોપો અને મુદ્દાઓ પર વિગતવાર જવાબ પણ દાખલ કરવામાં આવશે.
27 ઑક્ટોબરે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી
SIR પ્રક્રિયાને પડકારતી રાહુલ ગાંધી સહિત 13 વિપક્ષી નેતાઓની અરજી પર 27 ઑક્ટોબરે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી થવાની છે. આ સુનાવણી દરમિયાન મતદાર યાદીઓના પુનરીક્ષણની પ્રક્રિયા, ફોર્મ-6 સાથે જોડાયેલી સ્પષ્ટતા અને મતદારોના અધિકારોને લગતા મુદ્દાઓ ચર્ચામાં આવી શકે છે.
હવે સુપ્રીમ કોર્ટ આ સમગ્ર મામલે શું વલણ અપનાવે છે અને ચૂંટણી પંચના જવાબ બાદ વિવાદને લઈને આગળ શું કાર્યવાહી થાય છે, તેના પર સૌની નજર રહેશે.