નવરાત્રી નજીક આવતાં દેશભરમાં ગરબા અને ડાંડિયાની તૈયારીઓ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. આ વચ્ચે સોશિયલ મીડિયા પર ‘રેન્ટ અ ગરબા પાર્ટનર’ નામે કેટલીક પોસ્ટ્સ વાયરલ થઈ રહી છે. આ પોસ્ટ્સમાં ગરબા પાર્ટનર સાથે ડાન્સ, ફોટોશૂટ, રીલ્સ અને આઉટિંગ જેવી વિવિધ સેવાઓ આપવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે.
કેટલીક પોસ્ટ્સમાં આ માટે સિલ્વર, ગોલ્ડ અને પ્લેટિનમ જેવા પેકેજ પણ દર્શાવવામાં આવ્યા છે, જેની કિંમત અંદાજે ₹1,000થી ₹6,000 સુધી હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
જોકે, આ પ્રકારની ઓફરો સામે હવે સાયબર સુરક્ષાને લઈને સવાલો ઊભા થયા છે. અમદાવાદ સાયબર પોલીસે લોકોને આવી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સથી સાવચેત રહેવાની અપીલ કરી છે.
મજાકથી શરૂ થયેલો ટ્રેન્ડ, હવે સાયબર જોખમની ચિંતા
‘રેન્ટ અ ગરબા પાર્ટનર’નો ટ્રેન્ડ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો છે. શરૂઆતમાં ગુજરાતના એક Instagram યુઝરે અલગ-અલગ પેકેજ સાથે આવી પોસ્ટ શેર કરી હતી. આ પોસ્ટને શરૂઆતમાં મજાક અને સોશિયલ મીડિયા ટ્રેન્ડ તરીકે જોવામાં આવી હતી.
ત્યારબાદ અન્ય ઘણા અકાઉન્ટ્સે પણ આ પ્રકારની પોસ્ટ્સ શેર કરવાનું શરૂ કર્યું. ગરબા સીઝનને ધ્યાનમાં રાખીને પોસ્ટ્સ ઝડપથી લોકો સુધી પહોંચવા લાગી.
પરંતુ આવી વાયરલ પોસ્ટ્સનો ઉપયોગ સાયબર ઠગાઈ માટે થઈ શકે તેવી શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસ દ્વારા લોકોને સાવચેત કરવામાં આવ્યા છે.
આ પ્રકારની પોસ્ટ્સમાં શું ઓફર કરવામાં આવે છે?
સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહેલી કેટલીક પોસ્ટ્સમાં ગરબા અથવા ડાંડિયા માટે પાર્ટનર બુક કરવાની ઓફર કરવામાં આવી રહી છે. તેમાં પાર્ટનર સાથે ડાન્સ સ્ટેપ શીખવા, મેચિંગ આઉટફિટમાં ગરબા રમવા, સેલ્ફી અને ફોટા પડાવવા તથા રીલ બનાવવાની વાત કરવામાં આવે છે.
કેટલીક પોસ્ટ્સમાં આઉટિંગ, મોડીરાત સુધી સાથે રહેવા અથવા ઘરે મૂકી જવા જેવી સેવાઓનો પણ ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.
આકર્ષક પેકેજ અને ઓછી કિંમતની ઓફર દ્વારા લોકોને સંપર્ક કરવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવી શકે છે.
સ્કેમર્સ કેવી રીતે છેતરપિંડી કરી શકે?
સાયબર ઠગ આવી ઓફરના નામે લોકોને અનેક રીતે નિશાન બનાવી શકે છે. બુકિંગ કન્ફર્મ કરવાના બહાને એડવાન્સ પેમેન્ટ માંગવામાં આવી શકે છે. ત્યારબાદ નકલી UPI લિંક અથવા QR કોડ મોકલીને પૈસા ટ્રાન્સફર કરાવવામાં આવી શકે છે.
કેટલાક કિસ્સામાં રિફંડ, બુકિંગ કન્ફર્મેશન અથવા વેરિફિકેશનના નામે OTP, UPI PIN અથવા બેન્કિંગ વિગતો મેળવવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત અજાણી લિંક, APK ફાઇલ અથવા શંકાસ્પદ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરાવીને મોબાઇલમાં માલવેર ઇન્સ્ટોલ કરાવવાનો પ્રયાસ પણ થઈ શકે છે.
ઓનલાઈન વાતચીત દરમિયાન મેળવેલા ફોટા, વીડિયો અથવા વ્યક્તિગત માહિતીનો દુરુપયોગ કરીને બ્લેકમેલિંગ કરવાની પણ શક્યતા રહે છે.
માત્ર ફોલોઅર્સ અને લાઇક્સ જોઈને વિશ્વાસ ન કરવો
કોઈ સોશિયલ મીડિયા અકાઉન્ટ પર મોટી સંખ્યામાં ફોલોઅર્સ, લાઇક્સ, કમેન્ટ્સ અથવા વ્યૂઝ હોય એટલે તે વ્યક્તિ કે સર્વિસ વિશ્વસનીય છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
સાયબર ઠગો સોશિયલ મીડિયા પર બનાવટી પ્રોફાઇલ, નકલી કમેન્ટ્સ અને આકર્ષક પોસ્ટ્સનો ઉપયોગ કરીને લોકોમાં વિશ્વાસ ઊભો કરી શકે છે.
એટલે કોઈપણ પેઇડ સર્વિસ લેતા પહેલાં તેની પાછળની વ્યક્તિ અથવા સંસ્થાની ઓળખ, સંપર્ક નંબર, સરનામું અને અન્ય વિગતો અલગથી ચકાસવી જરૂરી છે.
‘વેરિફાઇડ’ અકાઉન્ટ પણ સંપૂર્ણ ગેરંટી નથી
સોશિયલ મીડિયા પર વેરિફાઇડ બેજ હોવું પણ કોઈ ઓફર કે સર્વિસ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત હોવાની ગેરંટી નથી. તેથી માત્ર બ્લુ ટિક, ફોલોઅર્સ અથવા સોશિયલ મીડિયા એન્ગેજમેન્ટના આધારે નિર્ણય ન લેવો જોઈએ.
ખાસ કરીને જો કોઈ વ્યક્તિ તરત પેમેન્ટ કરવા માટે દબાણ કરે, તો સાવચેત રહેવું જરૂરી છે.
ગરબા પાર્ટનરના નામે ઓનલાઈન સંપર્ક થાય તો આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
અજાણી વ્યક્તિ કે અકાઉન્ટને એડવાન્સ પેમેન્ટ ન કરો.
અજાણી UPI લિંક અથવા QR કોડ સ્કેન કરતા પહેલાં તેની સંપૂર્ણ ચકાસણી કરો.
OTP, UPI PIN, પાસવર્ડ કે બેન્કિંગ વિગતો ક્યારેય શેર ન કરો.
અજાણી લિંક પર ક્લિક કરવાનું અને APK જેવી ફાઇલ ડાઉનલોડ કરવાનું ટાળો.
ખાનગી ફોટા કે વીડિયો કોઈ અજાણ્યા ઓનલાઈન સંપર્કને મોકલશો નહીં.
સર્વિસ આપનાર વ્યક્તિની ઓળખ અને સંપર્ક વિગતો ચકાસો.
પ્રથમ મુલાકાત હોય તો જાહેર સ્થળ પસંદ કરો અને પરિવાર અથવા મિત્રને તેની જાણ કરો.
ગરબા પાસ, કપલ એન્ટ્રી અથવા અન્ય ઇવેન્ટ માટે ટિકિટ શક્ય હોય ત્યાં સુધી સત્તાવાર પ્લેટફોર્મ પરથી જ બુક કરો.
તહેવારોની સિઝનમાં અન્ય સ્કેમથી પણ સાવચેત રહો
સાયબર ઠગો ઘણીવાર તહેવારોની સિઝનમાં લોકોની ખરીદી અને ઇવેન્ટ્સ પ્રત્યેની વધતી રુચિનો લાભ લેવાનો પ્રયાસ કરે છે. ગરબા પાર્ટનર સિવાય નકલી શોપિંગ ડિસ્કાઉન્ટ, ફેક ઇવેન્ટ પાસ, નકલી ડિલિવરી મેસેજ, ફેક પેમેન્ટ લિંક અને રિફંડના નામે છેતરપિંડી જેવી ઘટનાઓથી પણ સાવચેત રહેવું જરૂરી છે.
સોશિયલ મીડિયા પર કોઈ ઓફર વાયરલ થઈ રહી હોય તો માત્ર તેની લોકપ્રિયતા જોઈને વિશ્વાસ કરવાને બદલે તેની ઓથેન્ટિસિટી અને પેમેન્ટ વિગતોની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરવી સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે.
તહેવારની મજા માણો, પરંતુ ઓનલાઈન અજાણ્યા વ્યક્તિ પર વિશ્વાસ કરતા પહેલાં એકવાર નહીં, બે વાર વિચાર કરો.