જૂનાગઢ: ગિરનારની પવિત્ર તળેટીમાં મહાશિવરાત્રીના મહાકુંભનો પ્રારંભ થઈ ચૂક્યો છે. આખું ભવનાથ અત્યારે ‘હર હર મહાદેવ’ અને ‘અલખ નિરંજન’ના નાદથી ગુંજી ઉઠ્યું છે. લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અને હજારો સાધુ-સંતોના આગમનથી મિની કુંભ જેવો માહોલ સર્જાયો છે. આ મેળામાં સૌથી વધુ જો કોઈ બાબત શ્રદ્ધાળુઓને આકર્ષતી હોય તો તે છે સાધુઓના ‘ધૂણા’ અને તેમના શરીર પર લેપાયેલી ‘ભસ્મ’.
ધૂણો: મોહમાયાને ભસ્મીભૂત કરવાનું સ્થાન
સાધુ-સંતો માટે ધૂણો એ માત્ર અગ્નિ પ્રગટાવવાની જગ્યા નથી, પરંતુ તે સાક્ષાત ભગવાન શિવનું તેજસ્વી સ્વરૂપ મનાય છે.
સાધનાનું કેન્દ્ર: સાધુઓ ધૂણાની સાક્ષીમાં મંત્ર જાપ અને કઠોર તપસ્યા કરે છે.
વિકારોનો નાશ: ધૂણો એ સંદેશ આપે છે કે મનુષ્યે પોતાના કામ, ક્રોધ, લોભ અને મોહ જેવા આંતરિક દુશ્મનોને આ અગ્નિમાં હોમીને આત્માને નિર્મળ બનાવવો જોઈએ.
ભસ્મનું રહસ્ય: આધ્યાત્મિક અને વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણ
સાધુઓના શરીર પર શોભતી ભસ્મ (ભભૂત) પાછળ ગૂઢ અર્થ છુપાયેલા છે:
૧. આધ્યાત્મિક મહત્ત્વ: ભસ્મ એ જીવનનું અંતિમ સત્ય છે. તે યાદ અપાવે છે કે આ દેહ નશ્વર છે અને અંતે રાખમાં જ ભળી જવાનો છે. આ સ્વીકાર મનુષ્યના અહંકારને ઓગાળી નાખે છે અને શિવ ભક્તિમાં લીન કરે છે.
૨. વૈજ્ઞાનિક મહત્ત્વ: સાધુઓ નગ્ન અવસ્થામાં પણ કડકડતી ઠંડી સહન કરી શકે છે, જેની પાછળ ભસ્મ વિજ્ઞાન છે.
ભસ્મ શરીરના રોમ છિદ્રોને બંધ કરે છે, જે કુદરતી ઇન્સ્યુલેટર તરીકે કામ કરી ઠંડી અને ગરમીથી રક્ષણ આપે છે.
તે ચામડીના રોગો સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે અને હાનિકારક જીવજંતુઓથી શરીરને બચાવે છે.
૮૪ લાખ યોનિઓના કલ્યાણ માટે સાધના
ભવનાથમાં ધૂણી ધખાવીને બેઠેલા અઘોરી અને નાગા સાધુઓની પ્રાર્થના માત્ર પોતાના માટે નથી. અનેક સંતો સમગ્ર વિશ્વમાં શાંતિ સ્થપાય અને મનુષ્યની સાથે સાથે પશુ-પક્ષીઓ અને તમામ ૮૪ લાખ યોનિઓના જીવોનું કલ્યાણ થાય તે માટે ધૂણામાં આહુતિ આપી રહ્યા છે. અહીં ભક્તિ, ભજન અને ભોજનનો એવો ત્રિવેણી સંગમ રચાયો છે જે માત્ર ભારત જ નહીં પણ વિદેશી પ્રવાસીઓ માટે પણ અચરજનું કેન્દ્ર બન્યો છે.
