પરિવહન અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે સુરત શહેરે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. દેશનો સૌપ્રથમ બહુપ્રતિક્ષિત ‘બેરિયરલેસ’ ટોલ પ્લાઝા પહેલી મેથી કાર્યરત થઈ ગયો છે. આ આધુનિક ટેકનોલોજીના અમલીકરણથી હવે વાહનચાલકોને ટોલ ટેક્સ ભરવા માટે લાંબી કતારોમાં ઊભા રહેવાની જરૂર નહીં પડે અને મુસાફરી વધુ ઝડપી તથા સરળ બનશે.
મુંબઈ-દિલ્હી હાઈવે પર આધુનિક સિસ્ટમ અમલમાં
આ સુવિધા સુરત અને ભરૂચ વચ્ચે આવેલા મુંબઈ-દિલ્હી હાઈવે (NH48) પર કામરેજ નજીક શરૂ કરવામાં આવી છે. છેલ્લા બે મહિનાથી આ સિસ્ટમનું ટ્રાયલ ચાલી રહ્યું હતું, જેને નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. ટેસ્ટિંગ સફળ રહેતા હવે આ પ્રોજેક્ટને સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે.
ANPR ટેકનોલોજીથી થશે ટોલ વસૂલાત
આ નવી સિસ્ટમ ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન (ANPR) ટેકનોલોજી પર આધારિત છે. હાઈવે પર લગાવેલા હાઈ-રિઝોલ્યુશન કેમેરા પસાર થતા વાહનોની નંબર પ્લેટને સ્કેન કરશે અને FASTag સાથે જોડાયેલા ખાતામાંથી ટોલની રકમ આપમેળે કટ થઈ જશે. સમગ્ર પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓટોમેટિક અને કોન્ટેક્ટલેસ હોવાથી વાહનચાલકોને રોકાવાની જરૂર નહીં રહે.
FASTag વગર પણ થશે કાર્યવાહી
જો કોઈ વાહનમાં FASTag નહીં હોય, તો કેમેરા નંબર પ્લેટ સ્કેન કરીને ડિજિટલ ઈન્વોઈસ જનરેટ કરશે. ત્યારબાદ વાહનમાલિક પાસેથી દંડ સાથે ટોલ વસૂલવામાં આવશે. વાહન ગમે તેટલી ઝડપે પસાર થાય, પરંતુ તેની માહિતી સેકન્ડોમાં સેન્ટ્રલ સર્વર સુધી પહોંચી જશે અને વેરિફિકેશન થઈ જશે.
ટ્રાફિકમાં રાહત અને બળતણ બચત
આ નવી વ્યવસ્થાથી વાહનચાલકો હવે ટોલ પ્લાઝા પર રોકાયા વગર 80 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પસાર થઈ શકશે. આ કારણે ટ્રાફિક જામમાં ઘટાડો થશે અને સમય તથા બળતણ બંનેની બચત થશે. NHAIના અંદાજ મુજબ આ સિસ્ટમથી દર વર્ષે આશરે 1,500 કરોડ રૂપિયાનું બળતણ બચાવી શકાય છે.
દેશભરમાં અમલીકરણનું લક્ષ્ય
ભારત સરકાર વર્ષ 2026ના અંત સુધીમાં દેશના 1050થી વધુ ટોલ પ્લાઝાને AI આધારિત ‘મલ્ટી લેન ફ્રી ફ્લો સિસ્ટમ’થી સજ્જ કરવાની યોજના ધરાવે છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયની આ પહેલથી મુસાફરી વધુ સુવિધાજનક બનશે તેમજ પર્યાવરણ અને દેશની અર્થવ્યવસ્થાને પણ લાંબા ગાળે મોટો ફાયદો થશે.
