15 ઑક્ટોબરથી લાગુ થનારા નવા નિયમો મોકૂફ | ₹2,000થી વધુના પેમેન્ટ પર 0.4% ચાર્જનો પ્રસ્તાવ | વ્યક્તિગત UPI ટ્રાન્ઝેક્શન ફ્રી રહેશે
ડિજિટલ પેમેન્ટ કરતા વેપારીઓ માટે મહત્ત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. UPI દ્વારા દુકાનદારોને કરવામાં આવતા ₹2,000થી વધુના પેમેન્ટ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ચાર્જ લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા દિવાળી સુધી મુલતવી રાખવામાં આવી છે. આ નિયમ અગાઉ 15 ઑક્ટોબરથી લાગુ થવાનો હતો. તહેવારોની સીઝનમાં વેપારીઓ અને ગ્રાહકોને પડનારી સંભવિત અસરને ધ્યાનમાં રાખીને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઑફ ઈન્ડિયા (NPCI)એ આ નિર્ણય લીધો હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
₹2,000થી વધુના UPI પેમેન્ટ પર કેટલો ચાર્જ લાગશે?
નવા નિયમો લાગુ થયા બાદ પાત્ર મોટા વેપારીઓને ₹2,000થી વધુના દરેક UPI પેમેન્ટ પર 0.4% MDR ચાર્જ ચૂકવવાનો રહેશે. આ ઉપરાંત MDR પર 18% GST લાગુ પડશે. જોકે, આ ચાર્જ ગ્રાહક પાસેથી નહીં પરંતુ વેપારી પાસેથી વસૂલવાનો પ્રસ્તાવ છે.
બીજી તરફ, એક વ્યક્તિ દ્વારા બીજી વ્યક્તિને કરવામાં આવતા વ્યક્તિગત UPI ટ્રાન્સફર પર કોઈ ચાર્જ લાગશે નહીં. ₹2,000 સુધીના પેમેન્ટ પણ પ્રસ્તાવિત નિયમો હેઠળ ફ્રી રહેશે.
નાના વેપારીઓને મળશે રાહત
પ્રસ્તાવિત નિયમો મુજબ, જે વેપારીઓનું માસિક UPI કલેક્શન ₹1 લાખ સુધીનું છે, તેમને MDR ચાર્જમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવશે. જોકે, સતત ત્રણ મહિના સુધી માસિક UPI કલેક્શન ₹1 લાખથી વધુ રહે તો વેપારીને મોટા મર્ચન્ટની કેટેગરીમાં સામેલ કરવામાં આવી શકે છે.
આ વ્યવસ્થા હેઠળ દરેક ટ્રાન્ઝેક્શનની રકમ અલગથી ગણવામાં આવશે. એટલે કે, ₹2,000ની મર્યાદા આખા દિવસના કુલ વેચાણના આધારે નહીં, પરંતુ દરેક પેમેન્ટના આધારે નક્કી થશે.
મોટા ટ્રાન્ઝેક્શન પર મહત્તમ ₹300નો ચાર્જ
પ્રસ્તાવિત માળખા પ્રમાણે, ₹75,000 કે તેથી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR ચાર્જની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 રાખવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત લાગુ પડતો GST અલગથી વસૂલવામાં આવશે.
પેટ્રોલિયમ, રેલવે, ટેલિકોમ, ઇન્શ્યોરન્સ અને અન્ય નિર્ધારિત કેટેગરીના વેપારીઓ માટે ₹2,000થી વધુના પેમેન્ટ પર 0.4%ના બદલે ₹5ની નિશ્ચિત ફી લાગુ કરવાની જોગવાઈ પણ અહેવાલમાં દર્શાવવામાં આવી છે. જોકે, આ નિયમોની અંતિમ અમલી તારીખ અને સંપૂર્ણ વિગતો અંગે સત્તાવાર સ્પષ્ટતા મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
MDR ચાર્જ એટલે શું?
મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ એટલે MDR. ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકારવા માટે વેપારી દ્વારા બેંક અથવા પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઇડરને ચૂકવવામાં આવતી ફીને MDR કહેવામાં આવે છે. આ ફી પેમેન્ટ પ્રોસેસિંગ અને સંબંધિત ડિજિટલ પેમેન્ટ વ્યવસ્થાના ખર્ચ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
ક્રેડિટ કાર્ડ પેમેન્ટની સરખામણીમાં પ્રસ્તાવિત 0.4% MDR દર ઓછો છે. તેમ છતાં, વધુ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન સ્વીકારતા વેપારીઓ માટે આ વધારાનો ખર્ચ બની શકે છે.
UPIને ફ્રી રાખવા માટે સરકારનો ખર્ચ
દેશમાં ડિજિટલ પેમેન્ટને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કેન્દ્ર સરકાર ઇન્સેન્ટિવ યોજનાઓ દ્વારા ખર્ચ ઉઠાવતી રહી છે. અહેવાલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2021-22થી 2024-25 દરમિયાન UPIને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સરકારે કુલ ₹8,276 કરોડનું ઇન્સેન્ટિવ આપ્યું હતું.
આગામી સમયમાં MDR સંબંધિત નિયમો કેવી રીતે અમલમાં આવે છે અને તેની વેપારીઓ તથા ડિજિટલ પેમેન્ટ વ્યવસ્થા પર કેવી અસર પડે છે, તેના પર સૌની નજર રહેશે. હાલ દિવાળી સુધી ચાર્જ મુલતવી રાખવાના નિર્ણયથી વેપારીઓને કામચલાઉ રાહત મળી છે.