UPI પેમેન્ટને લઈને વેપારીઓ અને ગ્રાહકોની મુશ્કેલી વધવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. લોકલસર્કલ્સના એક સર્વે મુજબ, 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ થનારા ₹2,000થી વધુના UPI મર્ચન્ટ પેમેન્ટ પર 0.4 ટકા MDR ચાર્જને લઈને મોટાભાગના વેપારીઓ નારાજ છે.
સર્વેમાં સામે આવ્યું છે કે 83 ટકા વેપારીઓ આ ચાર્જ પોતે ચૂકવવા તૈયાર નથી. બીજી તરફ, જો વેપારીઓ આ વધારાનો ખર્ચ ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલશે તો 86 ટકા UPI યુઝર્સ ₹2,000થી વધુની ચુકવણી માટે UPIના બદલે અન્ય પેમેન્ટ વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે.
માત્ર 17% વેપારીઓ ફી ભરવા તૈયાર
લોકલસર્કલ્સે દેશના 242 જિલ્લાઓમાં 32 હજારથી વધુ વેપારીઓ વચ્ચે સર્વે કર્યો હતો. તેમાં માત્ર 17 ટકા વેપારીઓએ 0.4 ટકા MDR ચાર્જ પોતે ભરવાની તૈયારી દર્શાવી છે.
બીજી તરફ, 41 ટકા વેપારીઓએ કોઈપણ પ્રકારની ફી ચૂકવવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો છે. 15 ટકા વેપારીઓ મહત્તમ 0.04 ટકા સુધીનો ચાર્જ સ્વીકારવા તૈયાર છે, જ્યારે 9 ટકા વેપારીઓ UPI સ્વીકારતા જ નથી.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે મોટાભાગના વેપારીઓ માટે વધારાનો UPI ખર્ચ સ્વીકારવો સરળ નહીં હોય.
ગ્રાહકો પર ચાર્જ નાખવામાં આવે તો શું થશે?
સર્વેમાં 291 જિલ્લાઓના 67 હજારથી વધુ UPI વપરાશકર્તાઓને પણ આ મુદ્દે પ્રશ્ન કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં 86 ટકા લોકોએ જણાવ્યું કે જો ₹2,000થી વધુની UPI ચુકવણી પર વધારાનો ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે, તો તેઓ અન્ય પેમેન્ટ વિકલ્પ તરફ વળશે.
આ પૈકી 26 ટકા લોકો રોકડ ચુકવણી કરશે. અન્ય 26 ટકા ગ્રાહકો ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરશે, જ્યારે 13 ટકા લોકો ડેબિટ કાર્ડ તરફ વળી શકે છે.
માત્ર 11 ટકા લોકો વધારાનો ચાર્જ ચૂકવીને પણ UPIનો ઉપયોગ ચાલુ રાખવા તૈયાર હોવાનું સર્વેમાં સામે આવ્યું છે.
મોટા UPI ટ્રાન્ઝેક્શન સંખ્યામાં ઓછા, પરંતુ મૂલ્યમાં મોટા
₹2,000થી વધુના મર્ચન્ટ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન સંખ્યાની દૃષ્ટિએ કુલ પેમેન્ટના 5 ટકાથી પણ ઓછા છે. જોકે, આ વ્યવહારોની નાણાકીય કિંમત ઘણી મોટી છે.
સર્વે મુજબ, વેપારીઓને મળતી કુલ UPI રકમમાંથી આશરે 67 ટકા રકમ ₹2,000થી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શનમાંથી આવે છે. આ રકમ દર મહિને અંદાજે ₹6 લાખ કરોડ સુધી પહોંચે છે.
અર્થાત, મોટા મૂલ્યના UPI પેમેન્ટની સંખ્યા ઓછી હોવા છતાં કુલ ટ્રાન્ઝેક્શન વેલ્યુમાં તેનો હિસ્સો નોંધપાત્ર છે.
વેપારીઓ પાસે શું વિકલ્પ રહેશે?
જો MDR ચાર્જનો અમલ થાય અને વેપારીઓ તેનો ખર્ચ પોતે ઉઠાવવા તૈયાર ન હોય, તો તેઓ ગ્રાહકો પર તેનો બોજ નાખી શકે છે. આ ઉપરાંત વેપારીઓ પ્રોડક્ટ અથવા સર્વિસની કિંમતમાં આ ખર્ચ સામેલ કરી શકે છે અથવા ગ્રાહકોને રોકડ અને કાર્ડ જેવા વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરવા માટે કહી શકે છે.
સર્વેના અંદાજ મુજબ, જો આ ચાર્જનો બોજ ગ્રાહકો સુધી પહોંચે છે, તો કુલ UPI ટ્રાન્ઝેક્શનની રકમમાં આશરે 10 ટકા અને પેમેન્ટની સંખ્યામાં લગભગ 4 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે UPI પેમેન્ટ પરના ચાર્જને લઈને વેપારીઓ અને ગ્રાહકોની પ્રતિક્રિયા આગળના સમયમાં ડિજિટલ પેમેન્ટના ટ્રેન્ડને કેટલી અસર કરે છે.