સર્બિયામાં સત્તા પરિવર્તનના સંકેત: પુતિનના નજીકના વુચિચને મોટો ઝટકો, વિદ્યાર્થી ગઠબંધનની જીતથી રાજકીય હલચલ

યુરોપના સર્બિયામાં રાજકીય ઉથલપાથલ વચ્ચે રાષ્ટ્રપતિ અલેક્ઝાન્ડર વુચિચને મોટો ઝટકો લાગ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. લગભગ બે વર્ષથી સરકાર સામે આંદોલન કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓના ગઠબંધન ‘સ્ટુડન્ટ લિસ્ટ’એ ચૂંટણીમાં જીત મેળવી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. સરકાર પર ભ્રષ્ટાચાર અને સરમુખત્યારશાહી વલણના આરોપો વચ્ચે આવેલા આ પરિણામને સર્બિયાની રાજનીતિમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

જોકે, ચૂંટણીના પરિણામો અને સરકાર રચવાની પ્રક્રિયા અંગેની વિગતોની સત્તાવાર પુષ્ટિ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ગઠબંધનને બહુમતી મળવાના દાવા વચ્ચે હવે સર્બિયામાં નવી સરકારની રચના અને આગામી રાજકીય દિશા પર સૌની નજર છે.

વિદ્યાર્થીઓના ગઠબંધનને બહુમતી મળવાનો દાવો

અહેવાલો અનુસાર, સર્બિયાની સંસદની કુલ 250 બેઠકોમાંથી વિદ્યાર્થી ગઠબંધનને ઓછામાં ઓછી 135 બેઠકો મળવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. બીજી તરફ, વુચિચની પાર્ટીને આશરે 105 બેઠકો મળવાનો અંદાજ છે.

વુચિચ 2012થી સર્બિયાની રાજનીતિમાં પ્રભાવશાળી નેતા રહ્યા છે. તેઓ રાષ્ટ્રપતિ અને વડાપ્રધાન બંને પદ પર રહી ચૂક્યા છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથેના તેમના સંબંધોને કારણે પણ તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં ચર્ચામાં રહે છે.

ચૂંટણીમાં વિદ્યાર્થી ગઠબંધનની જીતના સમાચાર બાદ રાજધાની બેલગ્રેડમાં લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હોવાના અહેવાલો છે. મોટી સંખ્યામાં યુવાનોએ સર્બિયાના ધ્વજ લહેરાવીને, વાહનોના હોર્ન વગાડીને અને ફટાકડા ફોડીને ઉજવણી કરી હતી.

રેલવે સ્ટેશનની દુર્ઘટનાએ આંદોલનને વેગ આપ્યો

સર્બિયામાં વિદ્યાર્થી આંદોલનને વેગ આપનારી મુખ્ય ઘટના નવેમ્બર 2024માં બની હતી. નોવી સાદ શહેરના રેલવે સ્ટેશનની છત ધરાશાયી થતાં 16 લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

આ દુર્ઘટના બાદ સરકારી વ્યવસ્થામાં બેદરકારી અને ભ્રષ્ટાચાર અંગે સવાલો ઊભા થયા હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ અકસ્માત માટે જવાબદાર લોકો સામે કાર્યવાહી કરવાની અને સરકારી સંસ્થાઓમાં પારદર્શિતા લાવવાની માગ કરી હતી.

સમય જતાં વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન વધુ વ્યાપક બન્યું હતું. તેમાં સરકારની કામગીરી સામે અસંતોષ ધરાવતા અન્ય નાગરિકો પણ જોડાયા હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ જવાબદારી નક્કી કરવા, કાયદાનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા અને રાજકીય વ્યવસ્થામાં સુધારા કરવાની માગ કરી હતી.

રેકોર્ડ મતદાન વચ્ચે રાજકીય બદલાવની ચર્ચા

ચૂંટણીમાં આશરે 70 ટકા મતદાન થયાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જો આ આંકડાની પુષ્ટિ થાય, તો તે સર્બિયાની તાજેતરની રાજકીય પરિસ્થિતિમાં મતદારોની સક્રિય ભાગીદારી દર્શાવશે.

વિદ્યાર્થી ગઠબંધન સામે હવે ચૂંટણીમાં મળેલા સમર્થનને અસરકારક શાસનમાં પરિવર્તિત કરવાનો પડકાર છે. ગઠબંધનના ઘણા ઉમેદવારો રાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં નવા ચહેરા છે. તેમાં યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસરો, કલાકારો અને ખેડૂતોનો સમાવેશ થાય છે.

ગઠબંધનના નેતૃત્વ સાથે જોડાયેલા હૃદયરોગ નિષ્ણાત ઇલિયા સરદાનોવિચનું નામ પણ ચર્ચામાં છે. જોકે, નવી સરકારનું નેતૃત્વ કોણ કરશે અને મંત્રીમંડળમાં કોને સ્થાન મળશે, તે અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.

ભ્રષ્ટાચાર સામે કાર્યવાહી અને શિક્ષણમાં સુધારા મુખ્ય મુદ્દા

વિદ્યાર્થી ગઠબંધને ભ્રષ્ટાચાર પર અંકુશ મૂકવા, કાયદાનું શાસન મજબૂત કરવા અને શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારા કરવાનાં વચનો આપ્યાં છે.

નવી સરકાર રચાય તો પોલીસ, સુરક્ષા એજન્સીઓ અને વિવિધ સરકારી વિભાગોમાં સુધારા કરવાની માગ વધી શકે છે. સાથે જ સરકારી સંસ્થાઓની જવાબદારી નક્કી કરવી અને નાગરિકોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.

પરંતુ આ વચનોને અમલમાં મૂકવા માટે માત્ર ચૂંટણીમાં જીત પૂરતી નહીં હોય. નવી સરકારને વહીવટી અનુભવ, સંસદીય સહયોગ અને વિવિધ રાજકીય જૂથો સાથે સંકલન કરવાની જરૂર પડશે.

રશિયા, ચીન અને યુરોપિયન યુનિયન સાથેના સંબંધો પડકારરૂપ

સર્બિયાની નવી રાજકીય દિશાની અસર તેની વિદેશ નીતિ પર પણ પડી શકે છે. દેશે રશિયા, ચીન અને યુરોપિયન યુનિયન સાથેના સંબંધો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનું રહેશે.

રશિયા સર્બિયાનો લાંબા સમયથી સહયોગી રહ્યો છે અને ઊર્જા ક્ષેત્રે બંને દેશોના સંબંધો મહત્ત્વ ધરાવે છે. બીજી તરફ, ચીન સર્બિયામાં રોકાણ કરે છે, જ્યારે યુરોપિયન યુનિયન સર્બિયાનો મહત્ત્વપૂર્ણ વેપારી ભાગીદાર છે.

આ સંજોગોમાં નવી સરકાર માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો જાળવી રાખવાની સાથે દેશના આર્થિક અને રાજકીય હિતોને પ્રાથમિકતા આપવી મોટો પડકાર બની શકે છે.

યુરોપિયન યુનિયનની નજર સર્બિયાની આગામી સરકાર પર

સર્બિયાના યુરોપિયન યુનિયન સાથેના સંબંધો પણ આગામી સમયમાં મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. યુરોપિયન યુનિયનનાં અધ્યક્ષ ઉર્સુલા ફૉન ડેર લેયેન અને વિસ્તરણ કમિશનર માર્તા કોસ તરફથી વિદ્યાર્થી ગઠબંધનની જીતને આવકારવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

સર્બિયા લાંબા સમયથી યુરોપિયન યુનિયન સાથે વધુ નજીકના સંબંધો અને સભ્યપદની દિશામાં આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. નવી સરકાર કાયદાનું શાસન, ભ્રષ્ટાચાર સામેની કાર્યવાહી અને સરકારી સંસ્થાઓમાં સુધારા અંગે કેવું વલણ અપનાવે છે, તેના પર યુરોપિયન યુનિયન સાથેના સંબંધોનો વિકાસ નિર્ભર રહી શકે છે.

હવે સૌથી મોટો સવાલ: શું વિદ્યાર્થી આંદોલન સરકાર ચલાવી શકશે?

સર્બિયામાં વિદ્યાર્થી આંદોલનને મળેલો ચૂંટણીલક્ષી ટેકો દેશની રાજનીતિમાં પરિવર્તનનો સંકેત બની શકે છે. પરંતુ આંદોલનને સરકારમાં પરિવર્તિત કરવું અને પોતાના વચનો પૂર્ણ કરવા એ બે અલગ પડકારો છે.

જો વિદ્યાર્થી ગઠબંધન સરકાર રચવામાં અને વહીવટી સુધારા અમલમાં મૂકવામાં સફળ થાય, તો સર્બિયાની રાજકીય વ્યવસ્થામાં નોંધપાત્ર ફેરફારો થઈ શકે છે. હવે સૌની નજર ચૂંટણીનાં સત્તાવાર પરિણામો, સરકાર રચવાની પ્રક્રિયા અને નવી સરકારના પ્રથમ નિર્ણયો પર રહેશે.