સોના-ચાંદીના ભાવમાં ફરી તેજી જોવા મળી રહી છે. 25 સપ્ટેમ્બરના રોજ ભારતમાં 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹1.51 લાખની આસપાસ પહોંચી ગયો છે, જ્યારે ચાંદીનો ભાવ પણ ₹2.29 લાખ પ્રતિ કિલોની સપાટીએ છે. બીજી તરફ, તહેવારોની સિઝન શરૂ થવા સાથે કિંમતી ધાતુઓની માંગમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે.
ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિયેશન એટલે કે IBJAના 25 સપ્ટેમ્બર 2026ના AM રેટ મુજબ 999 શુદ્ધતાનું સોનું ₹1,51,136 પ્રતિ 10 ગ્રામ અને ચાંદી ₹2,29,318 પ્રતિ કિલો નોંધાઈ હતી. IBJAના આ બુલિયન દરોમાં 3 ટકા GST અને મેકિંગ ચાર્જ સામેલ નથી.
એક જ દિવસમાં સોનામાં ₹351 અને ચાંદીમાં ₹1,070નો ઉછાળો
24 સપ્ટેમ્બરના IBJA PM રેટની સરખામણી કરવામાં આવે તો સોનાનો ભાવ ₹1,50,785 પ્રતિ 10 ગ્રામ હતો. એટલે 25 સપ્ટેમ્બરના AM રેટમાં સોનામાં ₹351નો વધારો થયો છે.
ચાંદીમાં પણ તેજી જોવા મળી છે. 24 સપ્ટેમ્બરના PM રેટ ₹2,28,248 પ્રતિ કિલો સામે 25 સપ્ટેમ્બરના AM રેટ ₹2,29,318 રહ્યો છે. એટલે ચાંદી ₹1,070 પ્રતિ કિલો મોંઘી થઈ છે.
સોનાની માંગ વધવાના અનેક કારણો
વિશ્વના અનેક દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા સોનાની ખરીદી, વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને ભારતમાં શરૂ થયેલી તહેવારોની સિઝન જેવા પરિબળો સોનાની માંગને અસર કરી રહ્યા છે.
ભારતમાં નવરાત્રી, દિવાળી અને લગ્નસરાની સિઝન નજીક આવતાં જ્વેલરીની ખરીદીમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. જોકે, સોના-ચાંદીના ભાવ વૈશ્વિક બજાર, ડોલર, વ્યાજદર, રોકાણકારોની માંગ અને ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિ સહિત અનેક પરિબળો પર આધારિત હોવાથી ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ ચાલુ રહી શકે છે.
વર્ષ દરમિયાન સોનામાં મોટો વધારો
2026 દરમિયાન સોનાના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. આપેલી માહિતી મુજબ 31 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ 10 ગ્રામ સોનાનો ભાવ આશરે ₹1.33 લાખ હતો, જે હવે ₹1.51 લાખની આસપાસ પહોંચી ગયો છે.
એટલે વર્ષ દરમિયાન સોનામાં આશરે ₹18 હજાર જેટલો વધારો જોવા મળ્યો છે.
બીજી તરફ, 31 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ ચાંદીનો ભાવ આશરે ₹2.30 લાખ પ્રતિ કિલો હતો. હાલ તે ₹2.29 લાખની આસપાસ છે. એટલે સોનાની સરખામણીમાં ચાંદીના ભાવમાં આ સમયગાળા દરમિયાન અલગ પ્રકારની ચાલ જોવા મળી છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન બંને કિંમતી ધાતુઓએ અગાઉ ઊંચા સ્તરો પણ જોયા હતા. બજારમાં ભાવની અસ્થિરતા જળવાઈ રહી હોવાથી રોકાણકારો માટે જોખમ અને સમયગાળો બંને ધ્યાનમાં રાખવા જરૂરી છે.
વર્ષના અંત સુધી સોનું ₹1.80 લાખ સુધી પહોંચશે?
બજારમાં સોનાના ભાવને લઈને આગળ પણ તેજીના અંદાજો વ્યક્ત કરવામાં આવી રહ્યા છે. આપેલી માહિતીમાં વર્ષના અંત સુધીમાં સોનું ₹1.80 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ અને ચાંદી ₹3 લાખ પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.
જોકે, આ કોઈ નિશ્ચિત ભાવ નથી. સોના-ચાંદીના ભાવની આગાહી બજારની પરિસ્થિતિ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. તેથી આવા અંદાજને ગેરંટી તરીકે નહીં પરંતુ સંભવિત બજાર દૃશ્ય તરીકે જોવું જરૂરી છે.
સોનું ખરીદ્યા વગર Gold ETFમાં રોકાણ કરી શકાય
સોનામાં રોકાણ કરવા માટે માત્ર દાગીના અથવા ભૌતિક સોનું ખરીદવું જરૂરી નથી. Gold ETF પણ એક વિકલ્પ છે.
Gold ETFના યુનિટ શેરની જેમ સ્ટોક એક્સચેન્જ પર ખરીદી અને વેચી શકાય છે. તેમાં રોકાણકારને ઘરમાં ભૌતિક સોનું રાખવાની જરૂર પડતી નથી. ETFનું મૂલ્ય સોનાના બજાર ભાવ સાથે જોડાયેલું રહે છે અને રોકાણકાર તેના યુનિટને બજારમાં વેચીને બહાર નીકળી શકે છે.
Gold ETF ખરીદવા માટે શું કરવું?
Gold ETFમાં રોકાણ કરવા માટે સામાન્ય રીતે Demat અને Trading Accountની જરૂર પડે છે. રોકાણકાર પોતાના બ્રોકર મારફતે એક્સચેન્જ પર ઉપલબ્ધ Gold ETFના યુનિટ ખરીદી શકે છે.
ખરીદી બાદ યુનિટ ડીમેટ અકાઉન્ટમાં જમા થાય છે અને વેચાણ પણ ટ્રેડિંગ અકાઉન્ટ મારફતે કરી શકાય છે.
અહીં એક મહત્વની બાબત એ છે કે Gold ETF અને ભૌતિક સોનામાં તફાવત છે. Gold ETF ખરીદવાથી સામાન્ય રીતે તમને હાથમાં સોનાની લગડી કે દાગીના મળતા નથી; તમે સોનાની કિંમત સાથે જોડાયેલા ETF યુનિટમાં રોકાણ કરો છો.
Settlement કેટલા સમયમાં થાય છે?
એક્સચેન્જ પર ટ્રેડ થતી ગોલ્ડ-સંબંધિત સિક્યોરિટીઝ માટે હાલ NSEના સંબંધિત નિયમોમાં T+1 settlementનો ઉલ્લેખ છે, એટલે સામાન્ય રીતે ટ્રેડિંગના આગામી કાર્યકારી દિવસે સેટલમેન્ટ થાય છે.
જોકે, કયા Gold ETFમાં રોકાણ કરવું, તેની કિંમત, ખર્ચનો રેશિયો, ટ્રેકિંગ તફાવત અને લિક્વિડિટી જેવી બાબતો તપાસવી જરૂરી છે.
રોકાણ કરતા પહેલાં આ વાત ખાસ યાદ રાખો
સોનું અને ચાંદી બંનેમાં ભાવ વધે છે તો નફો થઈ શકે છે, પરંતુ ભાવ ઘટવાની શક્યતા પણ રહે છે. તેથી માત્ર “ભાવ હજુ વધશે” એવી અપેક્ષા રાખીને સંપૂર્ણ મૂડી એક જ એસેટમાં રોકવી યોગ્ય નથી.
રોકાણ કરતા પહેલાં પોતાના નાણાકીય લક્ષ્ય, સમયગાળો, જોખમ લેવાની ક્ષમતા અને ઉપલબ્ધ રોકાણ વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી છે.
હાલ સોનાનો ભાવ ₹1.51 લાખ અને ચાંદીનો ભાવ ₹2.29 લાખની આસપાસ પહોંચ્યો છે. તહેવારોની સિઝન અને વૈશ્વિક બજારની સ્થિતિ વચ્ચે હવે કિંમતી ધાતુઓના ભાવ આગળ કઈ દિશામાં જાય છે તેના પર રોકાણકારો અને બજારની નજર રહેશે.