મતદાર યાદીના **સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR)**ને લઈને કોંગ્રેસ અને અન્ય વિપક્ષી પક્ષોનો ચૂંટણી પંચ સામેનો વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા અને SIRને લઈને પોતાની વાંધાઓ રજૂ કરવાની માંગ સાથે લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી સતત બીજા દિવસે દિલ્હીના રસ્તા પર ઉતર્યા હતા.
6 અને 7 ઓક્ટોબરે થયેલા વિરોધ દરમિયાન રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી સહિત અનેક INDIA બ્લોકના નેતાઓની પોલીસ દ્વારા અટકાયત કરવામાં આવી. 7 ઓક્ટોબરે જંતર-મંતર તરફ જતા સમયે પોલીસ દ્વારા રાહુલ ગાંધીને ફરી અટકાવવામાં આવ્યા હતા.
6 ઓક્ટોબરે ચૂંટણી પંચ તરફ કૂચ
6 ઓક્ટોબરે રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં INDIA બ્લોકના સાંસદોએ સંસદથી ચૂંટણી પંચની કચેરી તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. વિરોધીઓ SIR, મતદાર યાદીમાં કથિત ગેરરીતિ અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમરના રાજીનામાની માંગ સાથે ચૂંટણી પંચને મળવા માગતા હતા.
પોલીસે બેરિકેડ લગાવીને કૂચ રોકી હતી. ત્યારબાદ રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી સહિતના નેતાઓ આકાશવાણી ભવન પહોંચ્યા અને ત્યાં જ ધરણા શરૂ કર્યા.
કલાકો સુધી ચાલ્યું ધરણું
આકાશવાણી ભવન ખાતે વિપક્ષી નેતાઓનું ધરણું અનેક કલાકો સુધી ચાલ્યું. રાહુલ ગાંધીનું કહેવું હતું કે વિપક્ષી સાંસદોનું પ્રતિનિધિમંડળ ચૂંટણી પંચને મળવા માગે છે અને SIR અંગે પોતાની ચિંતાઓ રજૂ કરવા માંગે છે.
બીજી તરફ ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું હતું કે સાંજે 4 વાગ્યા સુધી કોઈ રાજકીય પક્ષ તરફથી નિર્ધારિત પ્રક્રિયા મુજબ ઔપચારિક મુલાકાતની વિનંતી મળી નહોતી. પંચે બાદમાં નિયમો અનુસાર રાજકીય પક્ષો સાથે વાતચીત માટે તૈયાર હોવાનું પણ જણાવ્યું હતું.
રાત્રે પોલીસે વિરોધ સ્થળ ખાલી કરાવ્યું અને રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી સહિત અનેક વિપક્ષી નેતાઓ અને કાર્યકરોને કસ્ટડીમાં લીધા. અહેવાલો અનુસાર આશરે 260 લોકોને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા, જેમાં સાંસદોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
7 ઓક્ટોબરે ફરી જંતર-મંતર તરફ કૂચ
પહેલા દિવસની કાર્યવાહી બાદ પણ વિપક્ષે વિરોધ અટકાવ્યો નહોતો. 7 ઓક્ટોબરે INDIA બ્લોકના સાંસદોએ જંતર-મંતર ખાતે વિરોધ કરવાની તૈયારી કરી.
સાંસદો લંચ બાદ બસોમાં જંતર-મંતર તરફ રવાના થયા હતા. જોકે પોલીસ દ્વારા તેમને નિયુક્ત વિરોધ સ્થળ સુધી પહોંચતા પહેલાં જ રોકવામાં આવ્યા. ત્યારબાદ રાહુલ ગાંધી સહિતના નેતાઓ બસમાંથી નીચે ઉતરીને રસ્તા પર જ વિરોધ કરવા લાગ્યા.
રાહુલ અને પ્રિયંકા સહિત નેતાઓની ફરી અટકાયત
જંતર-મંતર તરફ જવાનો પ્રયાસ દરમિયાન પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે તણાવની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી સહિત અનેક વિપક્ષી સાંસદોને પોલીસે કસ્ટડીમાં લીધા.
રાહુલ ગાંધીએ વિરોધ દરમિયાન સ્પષ્ટ કર્યું કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માંગને લઈને આંદોલન ચાલુ રહેશે. મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં તેમણે પોતાના વિરુદ્ધ નોંધાતી FIRને લઈને પણ કડક વલણ દર્શાવ્યું હતું.
SIR મુદ્દે કોંગ્રેસની શું દલીલ છે?
કોંગ્રેસ અને અન્ય વિપક્ષી પક્ષોનો આરોપ છે કે SIRની પ્રક્રિયામાં મતદાર યાદીમાંથી મોટી સંખ્યામાં નામો દૂર કરવામાં આવ્યા છે અને આ પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થાય છે.
વિપક્ષ આ મુદ્દાને માત્ર મતદાર યાદીના સુધારા પૂરતો મર્યાદિત રાખવાને બદલે મતાધિકાર, ચૂંટણીની નિષ્પક્ષતા અને લોકશાહી સાથે જોડાયેલા મોટા રાજકીય મુદ્દા તરીકે રજૂ કરી રહ્યો છે.
બીજી તરફ ચૂંટણી પંચ અને સરકાર આ આરોપોને નકારી રહ્યા છે. પંચનું કહેવું છે કે SIRનો હેતુ મતદાર યાદીને વધુ ચોક્કસ બનાવવાનો છે અને ડુપ્લિકેટ, મૃત અથવા અન્ય રીતે અયોગ્ય એન્ટ્રીઓને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
INDIA બ્લોકની એકતા પણ કસોટી પર
રાહુલ ગાંધી આ આંદોલનનો મુખ્ય ચહેરો બન્યા છે, પરંતુ વિરોધ પક્ષોની એકતા જાળવવી પણ કોંગ્રેસ માટે પડકાર બની શકે છે. અલગ-અલગ રાજ્યોમાં SIRની અસર અને મતદાર યાદી અંગે સહયોગી પક્ષોની પોતાની રાજકીય ચિંતાઓ છે.
તમિલનાડુમાં DMKએ પણ રાહુલ ગાંધીના આંદોલનને સમર્થન આપ્યું છે, પરંતુ રાજ્યમાં SIR દરમિયાન મતદાર યાદીમાંથી નામો દૂર થવાના મુદ્દે કોંગ્રેસના વલણ અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
હવે આગળ શું?
બે દિવસના સતત વિરોધ અને પોલીસ કાર્યવાહી બાદ SIR મુદ્દે સરકાર, ચૂંટણી પંચ અને વિપક્ષ વચ્ચેનો રાજકીય ટકરાવ વધુ તેજ બન્યો છે. કોંગ્રેસ આ મુદ્દાને આગામી ચૂંટણી પહેલાં મોટો રાજકીય નેરેટિવ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જ્યારે ચૂંટણી પંચ SIRને મતદાર યાદીની પ્રક્રિયાને સુધારવાના પગલા તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે વિપક્ષ અને ચૂંટણી પંચ વચ્ચે સત્તાવાર બેઠક થાય છે કે નહીં અને SIR અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોનું ચૂંટણી પંચ કયા સ્તરે નિરાકરણ આપે છે.