મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલની કિંમતોમાં તેજી જોવા મળી રહી છે. કાચા તેલનો ભાવ 110 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગયો હોવા છતાં ભારતમાં હાલમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધવાની શક્યતા ઓછી જણાઈ રહી છે.
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ સરકારની અપેક્ષા છે કે સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વધેલા ભાવનો બોજ થોડા સમય માટે પોતે જ સહન કરશે. જેના કારણે ઇંધણના છૂટક ભાવ હાલ સ્થિર રાખવામાં આવી શકે છે, જોકે કંપનીઓને થોડા સમય માટે ઓછા નફા સાથે કામ કરવું પડી શકે છે.
આ વચ્ચે વૈશ્વિક બજારમાં વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) નો ભાવ લગભગ 27 ટકા વધીને 116 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યો છે. બીજી તરફ બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ પણ આશરે 28 ટકા વધીને 116 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો છે. વર્ષ 2022 પછી પ્રથમ વખત બંને મુખ્ય સૂચકાંકોના ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર ગયા છે. નિષ્ણાતોના મતે મધ્ય પૂર્વમાં વધતા સંઘર્ષ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં પુરવઠા પર પડેલા પ્રભાવને કારણે આ ઉછાળો આવ્યો છે.
ભારતમાં હાલમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ સ્થિર છે. સામાન્ય રીતે દેશમાં ઇંધણના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય કાચા તેલના ભાવને અનુસરીને બદલાય છે, પરંતુ બજારમાં વધુ અસ્થિરતા હોય ત્યારે સરકાર ક્યારેક તેલ કંપનીઓને વધેલા ખર્ચનો બોજ પોતે ઉઠાવવા કહેતી હોય છે.
ભારતની ઊર્જા ભંડારની સ્થિતિ પહેલા કરતા સુધરી રહી છે અને પરિસ્થિતિ ધીમે ધીમે સ્થિર થઈ રહી છે. ઊર્જા ભંડારમાં થયેલા સુધારા કારણે સરકારને ઇંધણ પુરવઠા સંભાળવામાં વધુ વિશ્વાસ મળ્યો છે. આ ઉપરાંત ભારતે કાચા તેલની આયાતને વિવિધ સ્ત્રોતોમાં વહેંચવાના પગલાં લીધા છે, જેથી સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળે.
પહેલા ભારતની કુલ કાચા તેલની આયાતમાંથી લગભગ 60 ટકા હિસ્સો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બહારના સ્ત્રોતોમાંથી આવતો હતો, જે હવે વધીને લગભગ 70 ટકા થયો છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી તેલનો પહેલો જથ્થો ફરીથી રવાના થવાનું પણ શરૂ થયું છે, જે પુરવઠો ધીમે ધીમે સામાન્ય થવાનો સંકેત આપે છે.
દરમિયાન કતારના ઊર્જા મંત્રી સાદ અલ-કાબીએ ચેતવણી આપી છે કે જો મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ વધુ દિવસો સુધી ચાલુ રહેશે તો ખાડી દેશોના નિકાસકારો ‘ફોર્સ મેજ્યોર’ જાહેર કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કાચા તેલની કિંમત 150 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે અને કુદરતી ગેસની કિંમત 40 ડોલર પ્રતિ MMBtu સુધી વધી શકે છે.
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેલની કિંમતોમાં આવેલા વધારાને લઈને કહ્યું કે આ ઈરાનના પરમાણુ જોખમ સામે લડવાની અસ્થાયી કિંમત છે અને જ્યારે આ જોખમ સમાપ્ત થશે ત્યારે તેલના ભાવ ફરી ઘટી શકે છે.
