સોમવારે, 19 ઓક્ટોબરે ભારતીય શેરબજારમાં ભારે વેચવાલી જોવા મળી હતી. ગયા અઠવાડિયે નોંધાયેલી તેજી બાદ બજારમાં આવેલા આ ઘટાડાથી રોકાણકારોમાં ચિંતા વધી હતી. બેન્કિંગ શેરોમાં નબળાઈ, ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ અને વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળેલા નબળા સંકેતોને કારણે સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી બંને ઘટાડા સાથે બંધ થયા હતા.
બજાર બંધ થવાના સમયે BSE સેન્સેક્સ 876 પોઇન્ટ ઘટ્યો હતો, જ્યારે NSE નિફ્ટી 50માં 257 પોઇન્ટનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. આ સાથે બંને મુખ્ય ઇન્ડેક્સમાં છેલ્લા બે દિવસથી ચાલી રહેલી તેજી અટકી ગઈ હતી.
રોકાણકારોની સંપત્તિમાં ₹5 લાખ કરોડથી વધુનું નુકસાન
શેરબજારમાં ઘટાડાની અસર માત્ર મોટી કંપનીઓના શેરો સુધી મર્યાદિત રહી નહોતી. નિફ્ટી મિડકેપ 100 અને નિફ્ટી સ્મોલકેપ 100 ઇન્ડેક્સ પણ ઘટાડા સાથે બંધ થયા હતા.
આ દરમિયાન BSE પર લિસ્ટેડ તમામ કંપનીઓનું કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન શુક્રવારના આશરે ₹4.73 લાખ કરોડ કરોડથી નહીં, પરંતુ ₹472.62 લાખ કરોડથી ઘટીને સોમવારે ₹467.46 લાખ કરોડ થયું હતું. પરિણામે રોકાણકારોની કુલ સંપત્તિમાં ₹5.15 લાખ કરોડ જેટલું ધોવાણ થયું હતું.
શેરબજારમાં ઘટાડાનાં 4 મુખ્ય કારણો
1. બેન્કિંગ શેરોમાં ભારે વેચવાલી
બજારના ઘટાડા પાછળ બેન્કિંગ ક્ષેત્રના શેરોમાં થયેલી વેચવાલી મુખ્ય કારણોમાંની એક રહી હતી. HDFC બેન્કના ત્રિમાસિક પરિણામો, નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન પર દબાણ અને નફાની વૃદ્ધિ અંગેની ચિંતાઓને કારણે રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટ પર અસર પડી હતી. બેન્કિંગ શેરોમાં નબળાઈથી મુખ્ય ઇન્ડેક્સ પર પણ દબાણ વધ્યું હતું.
2. વૈશ્વિક બજારોમાંથી નબળા સંકેતો
અમેરિકા સહિતના આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ટેક્નોલોજી અને AI સંબંધિત શેરોમાં વેચવાલી જોવા મળતાં વૈશ્વિક રોકાણકારોમાં સાવચેતી વધી હતી. એશિયાના કેટલાક મુખ્ય બજારોમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો હતો. તેની અસર ભારતીય શેરબજારના કારોબાર પર પડી હતી.
3. ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવ
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પ્રતિ બેરલ 108 ડોલરથી ઉપર રહેતાં રોકાણકારોની ચિંતા વધી હતી. ભારત પોતાની તેલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. તેથી ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થવાથી આયાત ખર્ચ, મોંઘવારી અને કંપનીઓના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થવાની આશંકા રહે છે.
4. બજારમાં વધતી અનિશ્ચિતતા
બજારની અસ્થિરતા માપતો India VIX ઇન્ડેક્સ લગભગ 4 ટકા વધ્યો હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું હતું. VIXમાં વધારો સામાન્ય રીતે રોકાણકારોની અનિશ્ચિતતા અને આગામી દિવસોમાં બજારમાં મોટા ઉતાર-ચઢાવની આશંકા દર્શાવે છે. આ માહોલમાં રોકાણકારોએ ખરીદી કરતાં સાવચેતી રાખવાનું પસંદ કર્યું હતું.
વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલીથી દબાણ
વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII/FPI)ની સતત વેચવાલી પણ બજાર માટે ચિંતાનો વિષય રહી હતી. આપેલા આંકડા અનુસાર, છેલ્લા સાત દિવસમાં વિદેશી રોકાણકારોએ આશરે ₹7,282 કરોડના શેરનું ચોખ્ખું વેચાણ કર્યું હતું. બીજી તરફ, સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો (DII)ની ખરીદીએ બજારને કેટલેક અંશે ટેકો આપ્યો હતો.
ગયા અઠવાડિયાની તેજી પર બ્રેક
ઉલ્લેખનીય છે કે 16 ઓક્ટોબરના રોજ શેરબજારમાં તેજી જોવા મળી હતી. તે દિવસે સેન્સેક્સ 413 પોઇન્ટ વધીને 74,729ના સ્તરે અને નિફ્ટી 148 પોઇન્ટ વધીને 23,146ના સ્તરે બંધ થયો હતો. જોકે, સોમવારની વેચવાલીએ આ તેજી પર બ્રેક લગાવી દીધી હતી.
રોકાણકારો માટે શું સમજવું જરૂરી છે?
શેરબજારમાં ટૂંકા ગાળાના ઉતાર-ચઢાવ અનેક પરિબળોને કારણે જોવા મળે છે. રોકાણકારોએ માત્ર એક દિવસના ઘટાડાને આધારે ઉતાવળમાં નિર્ણય લેવાને બદલે કંપનીઓનાં પરિણામો, વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ અને પોતાની જોખમ લેવાની ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ.