શારદીય નવરાત્રિનો પાવન ઉત્સવ શરૂ થઈ ગયો છે. 11 ઑક્ટોબરથી શરૂ થયેલો આ નવ દિવસનો ઉત્સવ 19 ઑક્ટોબર સુધી ચાલશે. નવરાત્રિ દરમિયાન મા દુર્ગાનાં નવ સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવે છે. ભક્તો માતાજીની આરાધના કરીને સુખ, સમૃદ્ધિ, શાંતિ અને જીવનમાં સફળતા માટે પ્રાર્થના કરે છે. આ પર્વમાં દરરોજ માતાજીને અલગ-અલગ ભોગ ધરાવવાની પરંપરા પણ છે.
નવરાત્રિમાં દરરોજ આ રીતે કરો માતાજીની પૂજા
નવરાત્રિ દરમિયાન સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કર્યા બાદ સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરો. ત્યારબાદ પૂજાસ્થળે મા દુર્ગાની પ્રતિમા અથવા ચિત્ર સામે દીવો પ્રગટાવી ફૂલ, નાળિયેર અને ધૂપ અર્પણ કરો.
ભક્તો પોતાની શ્રદ્ધા અનુસાર ‘દું દુર્ગાયૈ નમઃ’ મંત્રનો 108 વાર જાપ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત દુર્ગા ચાલીસાનો પાઠ કરીને માતાજીની આરતી પણ કરી શકાય છે. પૂજા પૂર્ણ થયા બાદ પ્રસાદ પરિવારજનો અને અન્ય ભક્તોમાં વહેંચવાની પરંપરા છે.
નવરાત્રિના દરેક દિવસે માતાજીને કયો ભોગ ધરાવવો?
ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર, નવરાત્રિના વિવિધ દિવસોમાં માતાજીને અલગ-અલગ પ્રસાદ અર્પણ કરવામાં આવે છે. જાણો કયા દિવસે કયો ભોગ ધરાવવાની પરંપરા છે.
12 ઑક્ટોબર, દ્વિતીયા: સાકરનો ભોગ.
13 ઑક્ટોબર, તૃતીયા: દૂધ અને દૂધમાંથી બનેલી મીઠાઈ.
14 ઑક્ટોબર, ચતુર્થી: માલપુઆ.
15 ઑક્ટોબર, પંચમી: કેળાં.
16 ઑક્ટોબર, ષષ્ઠી: મધ.
17 ઑક્ટોબર, સપ્તમી: ગોળ અથવા ગોળમાંથી બનેલી વાનગીઓ.
18 ઑક્ટોબર, અષ્ટમી: નાળિયેર.
19 ઑક્ટોબર, નવમી: ધાનનો લાવો, જેને કેટલીક જગ્યાએ ખીલ પણ કહેવામાં આવે છે.
ભોગની પરંપરા અલગ-અલગ પ્રદેશો અને કુટુંબોની માન્યતા પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. તેથી ભક્તો પોતાની પરંપરા અને શ્રદ્ધા અનુસાર માતાજીને પ્રસાદ અર્પણ કરી શકે છે.
નવરાત્રિ દરમિયાન કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું?
નવરાત્રિમાં પૂજા-અર્ચના સાથે સારા આચરણ અને સંયમનું પણ વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. આ દિવસોમાં નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
જૂઠું બોલવાનું અને ગુસ્સો કરવાનું ટાળો.
ઘરમાં શાંતિ અને સકારાત્મક વાતાવરણ જાળવો.
મહિલાઓ સહિત તમામ લોકોનું સન્માન કરો.
માતા-પિતાની સેવા કરો અને વડીલોનું સન્માન જાળવો.
પોતાની શ્રદ્ધા અને પરંપરા અનુસાર બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરો.
દરરોજ માતાજીની પૂજા, મંત્રજાપ અને આરતી માટે સમય ફાળવો.
શક્ય હોય તો શ્રીરામચરિતમાનસ અથવા અન્ય ધાર્મિક ગ્રંથોનું પઠન કરો.
માતાજીને અર્પણ કરો લાલ ચુંદડી, ફૂલ અને કંકુ
નવરાત્રિ દરમિયાન દેવી મંદિરોમાં દર્શન કરવા જવાની વિશેષ પરંપરા છે. ભક્તો માતાજીને લાલ ચુંદડી, લાલ ફૂલો, કંકુ, લાલ બંગડીઓ અને નાળિયેર જેવી પૂજાસામગ્રી અર્પણ કરે છે.
પૂજા દરમિયાન દેવીનાં નામોનો જાપ કરવો અને પોતાની શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવી પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. જો કોઈને મંત્રો આવડતા ન હોય, તો તેઓ માતાજીનાં નામોનું સ્મરણ કરીને પણ પૂજા કરી શકે છે.
શ્રદ્ધા, સંયમ અને સદાચારનો પર્વ છે નવરાત્રિ
નવરાત્રિ માત્ર ધાર્મિક ઉત્સવ નથી, પરંતુ આત્મશુદ્ધિ, સારા વિચારો અને સદાચારને જીવનમાં ઉતારવાનો અવસર પણ છે. નવ દિવસ દરમિયાન માતાજીનાં વિવિધ સ્વરૂપોની આરાધના સાથે સેવા, સંયમ અને માનવતાના ગુણો કેળવવાનો સંદેશ મળે છે.
નોંધ: ભોગ, પૂજાવિધિ અને ધાર્મિક નિયમો અંગેની માન્યતાઓ પ્રદેશ અને પરંપરા પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે. ઉપરોક્ત વિગતો ધાર્મિક પરંપરાઓ પર આધારિત છે.