ઈરાનથી ગેસનો પુરવઠો અટકતાં પાકિસ્તાનમાં LPGની અછતની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. સરકારી ભાવ કરતાં બમણા ભાવે વેચાઈ રહ્યા છે સિલિન્ડર, જ્યારે સરહદ પર સેંકડો ટ્રકો ફસાયા છે.
પાકિસ્તાનમાં LPGના ભાવમાં અચાનક મોટો વધારો થતાં સામાન્ય લોકોની મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે. થોડા જ દિવસોમાં 12 કિલોના LPG સિલિન્ડરની કિંમત 4500 પાકિસ્તાની રૂપિયાથી વધીને 7000 રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તો આ જ સિલિન્ડર 7500થી 8200 રૂપિયા સુધીના ભાવે વેચાઈ રહ્યો છે. ઈરાનથી થતો ગેસનો પુરવઠો અટકી જતાં અને અન્ય દેશોમાંથી થતી આયાત પણ પ્રભાવિત થતાં બજારમાં આ સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
ઈરાન સાથેની સરહદ બંધ થતાં ગેસનો પુરવઠો ખોરવાયો
પાકિસ્તાનમાં LPGના ભાવ વધવા પાછળનું મુખ્ય કારણ ઈરાનથી થતો પુરવઠો અટકી જવો છે. બંને દેશો વચ્ચેની બે મહત્ત્વપૂર્ણ સરહદી ચોકીઓ 17 ઑક્ટોબરથી બંધ છે. આ અંગે પાકિસ્તાન અને ઈરાને અલગ-અલગ કારણો આપ્યાં છે.
પાકિસ્તાનના જણાવ્યા અનુસાર, સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓ અને તસ્કરી રોકવા માટે સરહદ બંધ કરવામાં આવી છે. બીજી તરફ, ઈરાને સરહદ બંધ થવા પાછળનું કારણ તકનીકી હોવાનું જણાવ્યું છે.
પાકિસ્તાન પોતાની LPGની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો વિદેશોમાંથી આયાત કરે છે. અહેવાલ મુજબ, દેશની કુલ LPG જરૂરિયાતનો આશરે 50 ટકા હિસ્સો ઈરાનથી આવતો હતો. આવી સ્થિતિમાં પુરવઠો અટકી જતાં બજારમાં ગેસની ઉપલબ્ધતા પર અસર પડી છે.
ઇરાક અને ઓમાનથી થતી આયાતને પણ અસર
પાકિસ્તાન માત્ર ઈરાન પર જ નહીં, પરંતુ ઇરાક અને ઓમાન જેવા દેશોમાંથી થતી LPGની આયાત પર પણ નિર્ભર છે. જોકે, હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં ઈરાન સાથે જોડાયેલા યુદ્ધને કારણે સર્જાયેલા વિક્ષેપથી આ દેશોમાંથી થતો પુરવઠો પણ પ્રભાવિત થયો છે.
પાકિસ્તાનના પેટ્રોલિયમ મંત્રી અલી પરવેઝ મલિકના જણાવ્યા અનુસાર, દેશમાં દરરોજ આશરે 6500થી 7000 ટન LPGની જરૂરિયાત રહે છે. તેની સામે સ્થાનિક સ્તરે માત્ર 2000થી 2500 ટન ગેસનું ઉત્પાદન થાય છે. બાકીની જરૂરિયાત આયાત દ્વારા પૂરી કરવામાં આવે છે.
આ સંજોગોમાં આયાતમાં વિક્ષેપ પડતાં બજારમાં LPGની અછત અને ભાવવધારાની સમસ્યા ગંભીર બની છે.
સરકારી ભાવ કરતાં બમણા ભાવે વેચાઈ રહ્યા છે સિલિન્ડર
પાકિસ્તાનના ઓઇલ એન્ડ ગેસ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી (OGRA)એ 11.8 કિલોના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરની કિંમત 3296 પાકિસ્તાની રૂપિયા નક્કી કરી છે. જોકે, બજારમાં ગ્રાહકોને આ સિલિન્ડર માટે ઘણી વધારે રકમ ચૂકવવી પડી રહી છે.
પાકિસ્તાન LPG એસોસિએશનના અધ્યક્ષ ઇરફાન ખોખરના જણાવ્યા અનુસાર, વિવિધ વિસ્તારોમાં સિલિન્ડરની કિંમત આ પ્રમાણે છે:
બલૂચિસ્તાન: 12 કિલોના સિલિન્ડરના આશરે 7000 રૂપિયા.
લાહોર: સિલિન્ડરના આશરે 7500 રૂપિયા.
સ્કાર્દૂ: સિલિન્ડરના આશરે 8200 રૂપિયા.
આ ભાવવધારાને કારણે ઘરેલુ વપરાશકારો પર આર્થિક બોજ વધ્યો છે. ખાસ કરીને રસોઈ માટે LPG પર આધારિત પરિવારોને વધુ ખર્ચ કરવો પડી રહ્યો છે.
સરકારનો દાવો: 2થી 3 દિવસમાં ભાવમાં સુધારો થઈ શકે છે
વધતા ભાવ વચ્ચે પાકિસ્તાન સરકારે બજારમાં LPGનો પુરવઠો વધારવાની તૈયારી દર્શાવી છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રી અલી પરવેઝ મલિકે જણાવ્યું છે કે સરકાર પોતે LPGની આયાત કરીને બજારમાં ઉપલબ્ધ કરાવશે.
જિયો ન્યૂઝના એક કાર્યક્રમમાં મંત્રીએ આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આગામી બે-ત્રણ દિવસમાં કિંમતોમાં સુધારો શરૂ થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે LPGનો ભાવ પ્રતિ કિલો 400થી 425 પાકિસ્તાની રૂપિયાની વચ્ચે હોવો જોઈએ.
મંત્રીએ નિર્ધારિત ભાવ કરતાં વધુ કિંમત વસૂલનારા વેપારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી પણ આપી છે. સાથે જ સરકારે LPGના ભાવ નક્કી કરવાની પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક બનાવવાની વાત કરી છે.
મલિકે એવો પણ દાવો કર્યો કે બજારભાવ અને સ્થાનિક LPGના ભાવ વચ્ચેના તફાવતને કારણે આશરે 30 અબજ પાકિસ્તાની રૂપિયાનો ફરક પડી રહ્યો છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કેટલાક લોકો કોર્ટમાંથી સ્ટે ઓર્ડર મેળવીને ઊંચા ભાવ વસૂલી રહ્યા છે. આ મામલે વડાપ્રધાને એટર્ની જનરલને બાકીના કેસોમાં કાનૂની કાર્યવાહી કરીને સ્ટે ઓર્ડર હટાવવા માટે પગલાં લેવા સૂચના આપી હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું હતું.
સરહદ પર ફસાયા LPG ટેન્કરો સહિત સેંકડો ટ્રકો
LPGના પુરવઠાની સમસ્યા ઉપરાંત, પાકિસ્તાન અને ઈરાન વચ્ચે સરહદ બંધ થવાથી વેપાર-વાણિજ્યને પણ અસર થઈ છે. સરહદની બંને તરફ LPG ટેન્કરો સહિત સેંકડો ટ્રકો ફસાયેલા છે.
અહેવાલ મુજબ, શમ્સુલ હકે જણાવ્યું કે 1000થી વધુ પાકિસ્તાની કન્ટેનરોમાં બટાકા, કેળાં અને ચોખા સહિતનો માલ ભરેલો છે, જેને ઈરાન મોકલવાનો હતો. પરંતુ સરહદ બંધ હોવાથી આ માલની હેરફેર અટકી ગઈ છે.
ટ્રકચાલકોના જણાવ્યા અનુસાર, તેઓ ઘણા દિવસોથી સરહદ ખૂલવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ દરમિયાન તેમને પાયાની સુવિધાઓ મેળવવામાં પણ મુશ્કેલી પડી રહી છે. ટ્રકચાલક અબ્દુલ ગની બલોચે જણાવ્યું કે તેઓ એક અઠવાડિયાથી વધુ સમયથી સરહદ પર ફસાયેલા છે.
હવે સૌની નજર સરકારનાં પગલાં પર
ઈરાન સાથેની સરહદ બંધ થવી, આંતરરાષ્ટ્રીય પુરવઠામાં વિક્ષેપ અને આયાત પરની નિર્ભરતા—આ તમામ પરિબળોએ પાકિસ્તાનમાં LPGની કિંમતને અસર કરી છે. સરકાર દ્વારા આયાત વધારીને પુરવઠો સુધારવાની અને વધુ ભાવ વસૂલતા વેપારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે સરહદ સંબંધિત સમસ્યાઓનો ઉકેલ કેટલો ઝડપથી આવે છે અને સરકારના પ્રયાસોથી સામાન્ય લોકોને LPGના ભાવમાં કેટલી રાહત મળે છે.