અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયો 17થી 22 ઓક્ટોબર, 2026 દરમિયાન મધ્ય એશિયા અને ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતે આવવાના છે. ભારત પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ દેશની રાજધાની દિલ્હીને બદલે મુંબઈ અને ગુજરાતના જામનગરની મુલાકાત લેશે. આ પ્રવાસ દરમિયાન ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ઊર્જા સહયોગ, વેપાર, રોકાણ અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવા અંગે ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
પ્રવાસના ભાગરૂપે રૂબિયો પ્રથમ ઉઝબેકિસ્તાનના સમરકંદમાં યોજાનારી C5+1 મંત્રીસ્તરીય બેઠકમાં ભાગ લેશે. ત્યારબાદ તેઓ મુંબઈ અને જામનગરની મુલાકાત લેશે. આ મુલાકાતને ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સહયોગની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
વેપાર અને રોકાણની નવી તકો પર ચર્ચા
ભારત પ્રવાસ દરમિયાન માર્કો રૂબિયો સરકારી ઉચ્ચ અધિકારીઓ તેમજ વેપારી અગ્રણીઓ સાથે મુલાકાત કરશે. આ બેઠકોમાં બંને દેશો વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સંબંધો મજબૂત કરવા, વૈશ્વિક અને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવા તથા ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સહયોગ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
અમેરિકાના વિદેશ વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રવાસનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ હેતુ વેપારી રોકાણ અને આર્થિક સહયોગ માટે નવી તકો ઊભી કરવાનો છે. બંને દેશો વચ્ચે વેપાર કરારની વાટાઘાટો ચાલી રહી છે ત્યારે આ મુલાકાતને વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
જામનગરની મુલાકાત કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ?
માર્કો રૂબિયોના પ્રવાસમાં ગુજરાતના જામનગરનો સમાવેશ ખાસ ધ્યાન ખેંચે છે. જામનગરના ખાવડા વિસ્તારમાં આવેલી રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની રિફાઇનરી વિશ્વની સૌથી મોટી રિફાઇનિંગ સંકુલોમાંની એક છે. ભારતના ઊર્જા ક્ષેત્રમાં જામનગરનું મહત્ત્વનું સ્થાન છે.
મુલાકાત માટે જામનગરની પસંદગી પાછળનું ચોક્કસ કારણ હજુ સ્પષ્ટ થયું નથી. જોકે, પ્રવાસમાં ઊર્જા સહયોગને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી હોવાથી જામનગરની મુલાકાતને મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ દરમિયાન ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ક્રૂડ ઓઇલ, ઊર્જા પુરવઠો અને રોકાણ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી પણ ચર્ચામાં રહી શકે
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય રહી છે. ભારત રશિયન ક્રૂડ ઓઇલના મોટા ખરીદદારોમાં સામેલ છે, જ્યારે અમેરિકા રશિયા પરના પ્રતિબંધો અને ઊર્જા વેપારને લઈને વિવિધ નીતિગત પગલાં લઈ રહ્યું છે.
આ પ્રવાસ 18 ઓક્ટોબરની આસપાસની નિર્ધારિત સમયમર્યાદા સાથે જોડાઈ રહ્યો હોવાથી રશિયન ઊર્જાની ખરીદી અને સંભવિત કરવેરા સંબંધિત મુદ્દાઓ પણ ચર્ચામાં આવી શકે છે. જોકે, આ મુદ્દે મુલાકાત દરમિયાન કયા ચોક્કસ નિર્ણયો લેવાશે તે અંગે હજુ સ્પષ્ટતા નથી.
એસ. જયશંકરે વેપાર સંબંધોમાં પ્રગતિના સંકેત આપ્યા
ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે તાજેતરમાં અમેરિકા સાથેના આર્થિક સંબંધો અંગે આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમના મતે, બંને દેશો વચ્ચેના મુદ્દાઓ ઉકેલવાની પ્રક્રિયા પરિણામ તરફ આગળ વધી રહી છે.
જયશંકરે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા પોતાના સ્થાનિક ઉદ્યોગોને મજબૂત કરવા માટે બજારમાં પ્રવેશની શરતોમાં ફેરફાર કરી રહ્યું છે. આવી પરિસ્થિતિમાં અન્ય દેશોએ પણ અમેરિકા સાથેના પોતાના સંબંધો અને આર્થિક નીતિઓનું પુનર્મૂલ્યાંકન કરવાની જરૂર છે.
અગાઉની મુલાકાતમાં વેપાર કરાર અંગે થઈ હતી ચર્ચા
માર્કો રૂબિયોની અગાઉની ભારત મુલાકાત દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને એસ. જયશંકર સાથે વેપાર, ઊર્જા, સંરક્ષણ, દરિયાઈ સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી.
24 મેના રોજ એસ. જયશંકર સાથેની બેઠકમાં રૂબિયોએ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે પરસ્પર લાભદાયી વેપાર કરાર થવાની આશા વ્યક્ત કરી હતી. બંને દેશો વચ્ચે વચગાળાના વેપાર કરારને વહેલી તકે પૂર્ણ કરવા અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી.
અગાઉની બેઠકોમાં ઊર્જાના વિવિધ સ્ત્રોતો, પરમાણુ સહયોગ, મહત્વપૂર્ણ ખનિજો, ટેકનોલોજી અને ભારતીય નાગરિકોને અમેરિકાના વિઝા મેળવવામાં પડતા પડકારો જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થયો હતો. આગામી મુલાકાત દરમિયાન આ મુદ્દાઓ પર થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા થવાની શક્યતા છે.
200થી વધુ વેપારી અગ્રણીઓ ધરાવતા પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ
ભારત આવતા પહેલાં માર્કો રૂબિયો ઉઝબેકિસ્તાનના સમરકંદમાં C5+1 મંત્રીસ્તરીય બેઠકમાં ભાગ લેશે. આ મંચમાં અમેરિકા ઉપરાંત મધ્ય એશિયાના પાંચ દેશો—કઝાકિસ્તાન, કિર્ગિઝ પ્રજાસત્તાક, તાજિકિસ્તાન, તુર્કમેનિસ્તાન અને ઉઝબેકિસ્તાન—સામેલ છે.
આ બેઠક દરમિયાન તેઓ વિવિધ દેશોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે દ્વિપક્ષીય ચર્ચાઓ પણ કરશે. અમેરિકાના વિદેશ વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, રૂબિયો 200થી વધુ વેપારી અગ્રણીઓ ધરાવતા અમેરિકી વ્યાપારી પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કરશે. આ પહેલનો હેતુ અમેરિકા અને મધ્ય એશિયાના દેશો વચ્ચે વેપાર અને રોકાણના સંબંધોને વધુ વિસ્તૃત કરવાનો છે.
ભારત-અમેરિકા સંબંધો માટે કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ છે આ પ્રવાસ?
માર્કો રૂબિયોની આ મુલાકાત દરમિયાન ઊર્જા સુરક્ષા, વેપાર કરાર, રોકાણ અને વ્યૂહાત્મક સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ કેન્દ્રસ્થાને રહી શકે છે. ખાસ કરીને મુંબઈ અને જામનગરની મુલાકાત દ્વારા આર્થિક તથા ઔદ્યોગિક સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.
જોકે, વેપાર કરાર અને ઊર્જા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર અંતિમ નિર્ણય શું આવશે તે મુલાકાત બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. હાલ બંને દેશો વચ્ચેની વાટાઘાટો અને આગામી બેઠકો પર સૌની નજર રહેશે.