એર ઇન્ડિયાના ઝ્યુરિખથી દિલ્હી જતી AI-151 ફ્લાઇટના પાઇલટને પ્રી-ફ્લાઇટ આલ્કોહોલ ટેસ્ટમાં નિષ્ફળ રહેતાં સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે. આ ઘટના 6 સપ્ટેમ્બરે ઝ્યુરિખ એરપોર્ટ પર બની હતી. ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ, અંતિમ મેડિકલ રિપોર્ટ અને તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી સસ્પેન્શન ચાલુ રહેશે.
મળતી માહિતી મુજબ, ફ્લાઇટ ટેકઓફ કરે તે પહેલાં ગ્રાઉન્ડ હેન્ડલિંગ સ્ટાફને પાઇલટ પાસેથી આલ્કોહોલની ગંધ આવી હતી. સ્ટાફે તરત જ સંબંધિત અધિકારીઓને જાણ કરી હતી. ત્યારબાદ પાઇલટને વિમાનમાંથી ઉતારી લેવામાં આવ્યા હતા અને આલ્કોહોલ અંગે પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.
પરીક્ષણમાં પાઇલટ નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ આલ્કોહોલ લેવલ સાથે મળી આવ્યા હોવાના અહેવાલો છે. સ્વિસ **Federal Office of Civil Aviation (FOCA)**એ પણ આ ઘટનાની પુષ્ટિ કરી છે અને જણાવ્યું છે કે સ્વિસ નિયમો હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. આ મામલે ભારતના DGCAને પણ જાણ કરવામાં આવી હતી.
ઘટનાના કારણે AI-151 ફ્લાઇટ નિર્ધારિત સમયપત્રક મુજબ ઓપરેટ થઈ શકી નહોતી. બાદમાં પાઇલટને મુસાફર તરીકે ભારત પરત મોકલવામાં આવ્યા હતા. એર ઇન્ડિયાએ પણ સલામતી અને નિયમોના ભંગ સામે ઝીરો-ટોલરન્સ નીતિ હોવાની વાત કરી છે.
ઉડાન પહેલાં દારૂને લઈને DGCAના કડક નિયમો
ભારતમાં પાઇલટ અને ફ્લાઇટ ક્રૂ માટે આલ્કોહોલ સંબંધિત નિયમો અત્યંત કડક છે. DGCAના નિયમો મુજબ, ફ્લાઇટ શરૂ થવાના 12 કલાક પહેલાંથી કોઈપણ આલ્કોહોલિક ડ્રિંક, સેડેટિવ, નાર્કોટિક અથવા સ્ટિમ્યુલન્ટ ડ્રગ લેવાની મનાઈ છે. ફ્લાઇટ દરમિયાન પણ આવા પદાર્થોનો ઉપયોગ પ્રતિબંધિત છે. પાઇલટના શ્વાસ, યુરિન અથવા બ્લડમાં આલ્કોહોલની હાજરી પણ નિયમોના દાયરામાં આવે છે.
DGCAના નિયમો હેઠળ ભારતમાંથી શરૂ થતી ફ્લાઇટમાં ફ્લાઇટ ક્રૂનું પ્રી-ફ્લાઇટ બ્રેથ-એનાલાઇઝર ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે. વિદેશી એરપોર્ટથી ભારત આવતી શેડ્યૂલ્ડ ફ્લાઇટમાં ક્રૂનું બ્રેથ-એનાલાઇઝર ટેસ્ટ ભારતના પ્રથમ લેન્ડિંગ પોઇન્ટ પર પોસ્ટ-ફ્લાઇટ કરવામાં આવે છે.
પાઇલટ માટે માત્ર આલ્કોહોલ નહીં, ડ્રગ ટેસ્ટ પણ જરૂરી
એવિએશન સેક્ટરમાં પાઇલટ્સ માટે માત્ર આલ્કોહોલ ટેસ્ટ જ નહીં, પરંતુ સાઇકો-એક્ટિવ સબ્સ્ટન્સ એટલે કે ડ્રગ ટેસ્ટિંગ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. DGCAની વ્યવસ્થા હેઠળ પ્રતિબંધિત અથવા સલામતીને અસર કરી શકે તેવા પદાર્થોના ઉપયોગ અંગે તપાસ કરવામાં આવે છે.
તાજેતરમાં Air Indiaના જ એક અન્ય કેસને કારણે પાઇલટ્સના ડ્રગ ટેસ્ટિંગ પર પણ ખાસ ધ્યાન ગયું છે.
ફુકેટ-દિલ્હી ફ્લાઇટમાં 300 ફૂટનો અચાનક ઘટાડો
4 ઓગસ્ટે Air Indiaની AI2379 ફુકેટ-દિલ્હી ફ્લાઇટ દરમિયાન વિમાનની ઊંચાઈમાં અચાનક આશરે 300 ફૂટનો ઘટાડો થયો હતો. વિમાનમાં 137 મુસાફરો અને 8 ક્રૂ મેમ્બર હતા અને ઘટનામાં 20 મુસાફરો તથા 4 ક્રૂ મેમ્બર ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા. આ ઘટનાની તપાસ Aircraft Accident Investigation Bureau (AAIB) દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
આ ઘટનાના પગલે વિમાનના પાઇલટ-ઇન-કમાન્ડના ડ્રગ ટેસ્ટમાં શરૂઆતમાં વધુ તપાસની જરૂર પડે તેવું પરિણામ આવ્યું હતું. ત્યારબાદ કન્ફર્મેટરી લેબોરેટરી ટેસ્ટમાં મારિજુઆના માટે પોઝિટિવ પરિણામ આવ્યાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. જોકે, AAIBની તપાસ દરમિયાન ડ્રગ ટેસ્ટના પરિણામને વિમાનની ઊંચાઈ ઘટવાની ઘટનાનું સીધું કારણ ગણાવવાનું ટાળવામાં આવ્યું હતું.
બાદમાં Air Indiaએ પોતાના સમગ્ર ગ્રુપના પાઇલટ્સ માટે ડ્રગ ટેસ્ટિંગ વધુ કડક બનાવવાની કાર્યવાહી પણ શરૂ કરી હતી.
પાઇલટ્સ માટે મેડિકલ તપાસના મુખ્ય સ્તર
પાઇલટ બનવા અને કોમર્શિયલ ઉડાન ભરવા માટે વિવિધ પ્રકારની મેડિકલ તપાસ જરૂરી હોય છે.
ક્લાસ-2 મેડિકલ: ફ્લાઇટ ટ્રેનિંગ શરૂ કરતા પહેલાં જરૂરી મેડિકલ મૂલ્યાંકન તરીકે તેનો ઉપયોગ થાય છે.
ક્લાસ-1 મેડિકલ: કોમર્શિયલ પાઇલટ લાઇસન્સ અને એરલાઇન પાઇલટ્સ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તેમાં દૃષ્ટિ, સાંભળવાની ક્ષમતા, હૃદય અને અન્ય શારીરિક પરિમાણો સહિતની તપાસ કરવામાં આવે છે.
બ્રેથ-એનાલાઇઝર ટેસ્ટ: પાઇલટ અથવા ક્રૂએ આલ્કોહોલનું સેવન કર્યું છે કે નહીં તે તપાસવા માટે કરવામાં આવે છે. DGCAના નિયમો મુજબ ભારતમાંથી શરૂ થતી શેડ્યૂલ્ડ ફ્લાઇટમાં પ્રી-ફ્લાઇટ ટેસ્ટ ફરજિયાત છે.
સાઇકો-એક્ટિવ સબ્સ્ટન્સ ટેસ્ટ: પાઇલટ કોઈ પ્રતિબંધિત અથવા સલામતીને અસર કરી શકે તેવા નશીલા પદાર્થના પ્રભાવ હેઠળ નથી તેની ચકાસણી માટે ડ્રગ ટેસ્ટિંગ કરવામાં આવે છે.
આ સમગ્ર ઘટનાએ એક વખત ફરી એરલાઇન ઉદ્યોગમાં પાઇલટની મેડિકલ ફિટનેસ, આલ્કોહોલ ટેસ્ટિંગ અને ડ્રગ સ્ક્રીનિંગના કડક પાલનનું મહત્વ સામે લાવ્યું છે. ઝ્યુરિખની ઘટનામાં અંતિમ કાર્યવાહી તપાસ અને મેડિકલ રિપોર્ટના આધારે નક્કી થવાની છે.