1️⃣ યુદ્ધની શરૂઆત અને ખેડૂતોમાં ચિંતા
28 ફેબ્રુઆરીએ ઇઝરાયલ અને અમેરિકાએ ઈરાન પર સંયુક્ત હવાઈ હુમલો કર્યો હતો અને 11 માર્ચ સુધી યુદ્ધ ચાલુ રહેતા તેની અસર ભારત અને ખાસ કરીને ગુજરાત સુધી જોવા મળી રહી છે. યુદ્ધના કારણે ઈરાને હોર્મુઝની સમુદ્રધુની વિસ્તારમાં નાકાબંધી જેવી સ્થિતિ ઉભી કરી છે, જેના કારણે ખાડી દેશોના બંદરોથી ક્રૂડ ઓઇલ અને એલએનજી લઈ જતાં જહાજોની અવરજવર પર અસર પડી છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે ગુજરાતના ખેડૂતોમાં ડીઝલની અછત સર્જાશે તેવી ભીતિ ફેલાઈ છે.
2️⃣ ખેડૂતો ડીઝલ માટે ચિંતિત કેમ?
ખેડૂતો માટે આવનારા દિવસોમાં ચોમાસાની સિઝન પહેલાં જમીન ખેડવાની પ્રક્રિયા શરૂ થવાની છે અને આજકાલ ખેતીમાં મોટાભાગનું કામ ટ્રેક્ટર અને અન્ય યંત્રોથી થાય છે. આ યંત્રો માટે ડીઝલ જરૂરી હોવાથી ખેડૂતોને ડર છે કે જો ડીઝલ ન મળે તો તેઓ સમયસર ખેતીના કામ કરી શકશે નહીં. અમરેલી જિલ્લાના ખેડૂત લાલાભાઈ બુહાએ પણ આ ભીતિના કારણે પોતાના ત્રણેય ટ્રેક્ટરની ટાંકી ફુલ કરાવી અને 250 લિટર જેટલું ડીઝલ સંગ્રહ કરી લીધું હોવાનું જણાવ્યું છે.
3️⃣ પેટ્રોલપંપ પર ડીઝલ માટે લાઇનો કેમ લાગી?
યુદ્ધના સમાચાર બાદ ઘણા ખેડૂતો એકસાથે પેટ્રોલપંપ પર ડીઝલ લેવા પહોંચતા કેટલાક સ્થળોએ થોડા સમય માટે સ્ટોક ખૂટી ગયો હતો. કેટલાક પેટ્રોલપંપો પર રોજના 1500-2000 લિટર વેચાણના બદલે અચાનક 6000-7000 લિટર સુધી ડીઝલ વેચાણ થયું હતું. જોકે પેટ્રોલપંપ સંચાલકોના જણાવ્યા મુજબ આ માત્ર થોડા સમય માટેની સ્થિતિ હતી અને નવા ટેન્કર આવતાં ફરી સ્થિતિ સામાન્ય થઈ ગઈ છે.
4️⃣ ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલનો કેટલો વપરાશ થાય છે?
ભારતમાં ઈંધણનો વપરાશ ખૂબ મોટો છે. આંકડા મુજબ દેશમાં દરરોજ આશરે 16 કરોડ લિટર પેટ્રોલ અને લગભગ 30 કરોડ લિટર ડીઝલ વપરાય છે. વાહનો, ખેતીના સાધનો અને ઉદ્યોગોમાં ડીઝલનો મોટો ઉપયોગ થાય છે, તેથી સપ્લાયમાં કોઈ અવરોધ આવે તો તેની અસર સમગ્ર અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે.
5️⃣ હોર્મુઝની સમુદ્રધુનીનું મહત્વ
હોર્મુઝની સમુદ્રધુની મધ્યપૂર્વના તેલ માટે દુનિયાનું મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. વિશ્વમાં નિકાસ થતા કુલ ક્રૂડ ઓઇલમાંથી લગભગ 20 ટકા તેલ આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગથી પસાર થાય છે. ભારત જે કાચું તેલ આયાત કરે છે તેમાંનો મોટો ભાગ પણ આ માર્ગથી આવે છે. ઈરાન દ્વારા અહીં નાકાબંધી અથવા હુમલાની ધમકી આપવામાં આવતાં ઓઇલ ટૅન્કરોના અવરજવર પર અસર પડી છે અને તેના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો હતો.
6️⃣ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ફેરફાર
યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ લગભગ 68-70 ડૉલર પ્રતિ બેરલ હતા. હોર્મુઝ વિસ્તારમાં તણાવ વધતા ભાવ 120 ડૉલર સુધી પહોંચી ગયા હતા. ત્યારબાદ થોડો ઘટાડો આવી 88 ડૉલર આસપાસ રહ્યા. તેલના ભાવ વધે તો તેનું સીધું અસર પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર પડે છે.
7️⃣ ભારત સરકારનું નિવેદન
ભારત સરકારના પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રી હરદીપસિંહ પુરીએ જણાવ્યું છે કે ભારત પાસે હાલમાં બે મહિના સુધી ચાલે એટલો કાચા તેલ અને ઈંધણનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. ઉપરાંત ભારત હોર્મુઝ સિવાયના માર્ગોથી પણ ઊર્જાની આયાત કરી રહ્યું છે. તેથી હાલ પેટ્રોલ-ડીઝલની અછત અંગે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી અને દેશ ઊર્જા પુરવઠા મામલે આરામદાયક સ્થિતિમાં છે.
