વેરાવળ પોલીસના પી.એ. પરમાર સામે ખાતાકીય તપાસના નિર્દેશ, કાલ્પનિક પાડોશીનું નિવેદન તૈયાર કર્યાનો મામલો સામે આવ્યો
ગુજરાત: આરોપીને ફરાર જાહેર કરવાની પ્રક્રિયામાં ખોટો પોલીસ અહેવાલ રજૂ કરવાના મામલે ગુજરાત હાઈકોર્ટે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. વેરાવળ પોલીસ સ્ટેશનના હેડ કોન્સ્ટેબલ પી.એ. પરમાર સામે ખાતાકીય તપાસની સાથે ફોજદારી કાર્યવાહી શરૂ કરવા માટે હાઈકોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો છે. આ કેસમાં આરોપીના સરનામાની ચકાસણી માટે કાલ્પનિક પાડોશીનું નિવેદન તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોવાની હકીકત સામે આવી હતી.
આ મામલે હાઈકોર્ટે આરોપીને ફરાર જાહેર કરતાં પહેલાં અદાલતોએ કઈ પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જોઈએ તે અંગે માર્ગદર્શિકા પણ જાહેર કરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર વોરંટની બજવણી ન થવી કે આરોપી સરનામે ન મળવો એ તેને આપોઆપ ફરાર જાહેર કરવા માટે પૂરતું કારણ નથી.
રાજકોટથી વેરાવળ કોર્ટમાં કેસ ટ્રાન્સફર થયા બાદ નોટિસ મળવાનું બંધ
આ સમગ્ર મામલો અમદાવાદના નિકોલ રોડ વિસ્તારમાં રહેતા અને છેતરપિંડીના આરોપનો સામનો કરી રહેલા સંદીપ શ્રીવાસ્તવ સાથે સંબંધિત છે. ફેબ્રુઆરી 2024માં તેમનો કેસ રાજકોટ કોર્ટમાંથી ગીર સોમનાથ જિલ્લાના વેરાવળ ખાતેની કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યો હતો.
સંદીપ શ્રીવાસ્તવે અગાઉ રાજકોટમાં યોજાયેલી સુનાવણીઓમાં હાજરી આપી હતી. તેમના વકીલ એચ.એસ. તોલિયાના જણાવ્યા અનુસાર, કેસ વેરાવળ કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર થયા બાદ પણ તેઓ એ જ સરનામે રહેતા હતા, તેમ છતાં તેમને કોર્ટની નોટિસ મળવાનું બંધ થઈ ગયું હતું.
મે 2024માં કેસ ટ્રાન્સફર અંગેની નોટિસ બજવણી વિના પરત આવી હતી. ત્યારબાદ તેમના વકીલ અને જામીનદારને મોકલવામાં આવેલી નોટિસો પણ બજવણી વિના પરત આવી હતી. ડિસેમ્બર 2024માં જારી કરાયેલું જામીનપાત્ર વોરંટ પણ બજ્યું ન હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.
વર્ષ 2025માં નોન-બેલેબલ વોરંટ જારી કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ આરોપી મળી ન આવતા જુલાઈ 2025માં તેમને ભારતીય ફોજદારી પ્રક્રિયા સંહિતાની કલમ 82 હેઠળ ફરાર જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા અને કલમ 299 હેઠળ તેમની ગેરહાજરીમાં કાર્યવાહી કરવાનો આદેશ થયો હતો.
આ નિર્ણયથી પોતાની મિલકત જપ્ત થવાની શક્યતા ઊભી થતાં સંદીપ શ્રીવાસ્તવે હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી.
કાલ્પનિક પાડોશીનું નિવેદન તૈયાર કર્યાનો ઘટસ્ફોટ
હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન પોલીસના અહેવાલની વિશ્વસનીયતા અંગે પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા. હેડ કોન્સ્ટેબલ પી.એ. પરમારે અજય મુંગરા નામના વ્યક્તિને આરોપીના પાડોશી તરીકે દર્શાવી તેનું નિવેદન તૈયાર કર્યું હતું. આ નિવેદનમાં આરોપીએ પોતાનું સરનામું બદલી નાખ્યું હોવાનું જણાવાયું હતું.
જોકે, કથિત પાડોશીના અસ્તિત્વ અંગે શંકા ઊભી થતાં હાઈકોર્ટે 30 સપ્ટેમ્બરે પોલીસને અજય મુંગરાને કોર્ટમાં રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. ત્યારબાદ પોલીસે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે આ વ્યક્તિને શોધી શકાયો નથી, કારણ કે આવી કોઈ વ્યક્તિનું અસ્તિત્વ જ નહોતું.
આ ખુલાસા બાદ હાઈકોર્ટે પોલીસ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા અહેવાલની ગંભીરતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે એવી પણ આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે સંબંધિત પોલીસકર્મીએ અન્ય કેસોમાં પણ આ પ્રકારના અહેવાલો તૈયાર કર્યા હોઈ શકે છે.
હેડ કોન્સ્ટેબલ સસ્પેન્ડ, ખાતાકીય તપાસ શરૂ
આ મામલે ગીર સોમનાથના પોલીસ અધિક્ષકને હેડ કોન્સ્ટેબલ પી.એ. પરમાર સામે ખાતાકીય તપાસ હાથ ધરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. ઉપલબ્ધ વિગતો અનુસાર, પોલીસ અધિક્ષકે પરમારને સસ્પેન્ડ કરીને તપાસ શરૂ કરી છે.
હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો હતો કે પોલીસની ફરજ દરમિયાન પુરાવા સાથે ચેડાં કરવા અથવા કોર્ટ સમક્ષ બોગસ અહેવાલ રજૂ કરવાના પ્રયાસોને ગંભીરતાથી લેવા જરૂરી છે.
કોર્ટે માત્ર ખાતાકીય તપાસ પૂરતી ન ગણતાં વેરાવળ કોર્ટને કાયદા હેઠળની યોગ્ય પ્રક્રિયાનું પાલન કરીને ન્યાયિક કાર્યવાહી દરમિયાન ખોટો અહેવાલ રજૂ કરવા બદલ હેડ કોન્સ્ટેબલ સામે ફોજદારી પ્રોસિક્યુશન શરૂ કરવા પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો.
આરોપીને ફરાર જાહેર કરતાં પહેલાં કોર્ટોએ શું તપાસવું પડશે?
આ કેસમાં હાઈકોર્ટે આરોપીને ફરાર જાહેર કરવાની પ્રક્રિયા અંગે મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા આપી છે. તેના મુખ્ય મુદ્દાઓ આ પ્રમાણે છે:
માત્ર આરોપી ન મળે એટલે ફરાર નહીં: આપેલા સરનામે આરોપી હાજર ન હોય એટલા માત્રથી તે ધરપકડથી બચવા માટે છુપાઈ રહ્યો છે એવું માની શકાય નહીં.
પોલીસે સોગંદનામું અથવા સ્ટેટસ રિપોર્ટ આપવો પડશે: આરોપીનું ઉપલબ્ધ સરનામું, ટેલિફોન નંબર અને ઈમેલ સરનામું દર્શાવવાની સાથે તેને કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં નિષ્ફળ રહેવાનાં કારણો પણ રજૂ કરવાનાં રહેશે.
વોરંટ ચોંટાડ્યાનો ફોટોગ્રાફ જરૂરી: આરોપીના નિવાસસ્થાને વોરંટ ચોંટાડવામાં આવ્યું હોય તો તે યોગ્ય મકાન પર જ ચોંટાડવામાં આવ્યું હોવાનો પુરાવો આપતો સ્પષ્ટ ફોટોગ્રાફ રજૂ કરવો પડશે.
સ્થાનિક રહેવાસીઓની ચકાસણી: તપાસ અધિકારી અથવા પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટરે ઓછામાં ઓછા બે પ્રતિષ્ઠિત સ્થાનિક રહેવાસીઓની વિગતો નોંધવાની રહેશે, જેઓ આરોપીના સરનામાની પુષ્ટિ કરી શકે.
ઓળખ અને સંપર્કની વિગતો નોંધવી પડશે: આ રહેવાસીઓનાં નામ, સરનામાં, ટેલિફોન નંબર અને ઓળખપત્રની નકલ મેળવીને કેસ ડાયરીમાં નોંધવાની રહેશે.
ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા જાળવવાનો સંદેશ
ગુજરાત હાઈકોર્ટના આ નિર્દેશથી આરોપીને ફરાર જાહેર કરવાની પ્રક્રિયામાં પોલીસ અહેવાલોની ચકાસણી અને દસ્તાવેજી પુરાવાના મહત્વ પર ભાર મૂકાયો છે. કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થતી વિગતો સાચી અને ચકાસી શકાય તેવી હોવી જરૂરી છે, જેથી કોઈ વ્યક્તિને ખોટા અથવા અધૂરા અહેવાલના આધારે કાનૂની મુશ્કેલીનો સામનો ન કરવો પડે.
આ કેસમાં હાઈકોર્ટ દ્વારા જાહેર કરાયેલી માર્ગદર્શિકા ભવિષ્યમાં આવા કેસોની કાર્યવાહી માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સાથે જ, પોલીસ અધિકારીઓની જવાબદારી અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતા જાળવવા માટે પણ આ આદેશને મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.