સોલર પેનલથી ચાર્જ થયેલી ઇલેક્ટ્રિક કારની બેટરીથી રાત્રે ઘરમાં વીજળી સપ્લાય કરવામાં આવ્યો. IIT બોમ્બેના પ્રયોગ બાદ કેરળમાં 100થી વધુ EV સાથે પાઇલટ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવાની યોજના છે.
ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો ઉપયોગ અત્યાર સુધી મુખ્યત્વે મુસાફરી માટે થતો હતો, પરંતુ હવે તેની બેટરી ઘરમાં વીજળી પૂરી પાડવા માટે પણ ઉપયોગી બની શકે છે. IIT બોમ્બેની ગ્રિડ ઇન્ટિગ્રેશન લેબે આ ટેક્નોલોજી પર ત્રણ વર્ષ સુધી પ્રયોગો કર્યા હતા. આ પ્રયોગ દરમિયાન દિવસના સમયે ઇલેક્ટ્રિક કારને સોલર પેનલથી ચાર્જ કરવામાં આવતી હતી અને રાત્રે તેની બેટરીમાંથી પ્રોફેસરના ઘરમાં વીજળી સપ્લાય કરવામાં આવતી હતી.
આ પ્રયોગમાં ઘરના વિવિધ ઉપકરણોનો વીજળીનો લોડ બેટરી દ્વારા સંભાળવામાં આવ્યો હતો. સાથે જ પ્રોફેસરના વીજળીના બિલમાં આશરે 30%નો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
શું છે V2H અને V2G ટેક્નોલોજી?
ઇલેક્ટ્રિક વાહનની બેટરીમાંથી ઘરને વીજળી પૂરી પાડવાની પ્રક્રિયાને વ્હીકલ-ટુ-હોમ (V2H) કહેવામાં આવે છે. જ્યારે વાહનની બેટરીમાંથી વીજળી પાછી ઇલેક્ટ્રિસિટી ગ્રિડમાં મોકલવામાં આવે છે, ત્યારે તેને વ્હીકલ-ટુ-ગ્રિડ (V2G) કહેવામાં આવે છે.
આ ટેક્નોલોજીથી દિવસ દરમિયાન સોલર પેનલથી EV ચાર્જ કરીને રાત્રે ઘરમાં વીજળીનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. જરૂરિયાત અને નિયમોને આધારે વધારાની વીજળી ગ્રિડમાં પણ મોકલી શકાય છે.
બેટરીની લાઇફ પર શું અસર થાય છે?
IIT બોમ્બેની ગ્રિડ ઇન્ટિગ્રેશન લેબના પ્રો. ઝાકિર હુસેન રાઠરના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રયોગ દરમિયાન EVની બેટરીમાંથી ઘરમાં વીજળી સપ્લાય કરવા છતાં તેની બેટરીની સ્થિતિમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો નહોતો.
બેટરીની સ્થિતિ માપવા માટે સ્ટેટ ઑફ હેલ્થ (SOH)નો ઉપયોગ થાય છે. નવી બેટરીનું SOH સામાન્ય રીતે 100% હોય છે. પ્રયોગના આંકડા અનુસાર, બે વર્ષમાં SOHમાં આશરે 1.5 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. જોકે, વાસ્તવિક બેટરી લાઇફનો આધાર ઉપયોગની રીત, ચાર્જિંગ સાઇકલ, તાપમાન અને બેટરીની ટેક્નોલોજી પર પણ રહે છે.
કેરળમાં 100થી વધુ EV સાથે પાઇલટ પ્રોજેક્ટ
ભારતમાં V2G ટેક્નોલોજીનો વ્યાપ વધારવા માટે કેરળમાં પાઇલટ પ્રોજેક્ટ હાથ ધરવાની તૈયારી છે. કેરળ સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રિસિટી બોર્ડે જુલાઈ 2025માં IIT બોમ્બે સાથે આ પ્રોજેક્ટ માટે સમજૂતી કરાર (MoU) કર્યો હતો.
આ યોજના હેઠળ 100થી વધુ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને V2G ટેક્નોલોજી સાથે જોડવાની વાત છે. તેના માટે વાહનોની સુસંગતતા, જરૂરી હાર્ડવેર, સોફ્ટવેર અને વીજળીના ગ્રિડ સાથે જોડાણ જેવી બાબતો પર કામ કરવું પડશે. આ પ્રયોગથી EVની બેટરીનો ઉપયોગ વીજળીના સંગ્રહ માટે કેટલો અસરકારક બની શકે છે તે સમજવામાં મદદ મળશે.
સોલર ઊર્જા અને EVનું સંયોજન બની શકે છે ઉપયોગી
દેશમાં સોલર પેનલ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. જોકે, સોલર ઊર્જાનું ઉત્પાદન દિવસ દરમિયાન વધુ થાય છે, જ્યારે ઘરોમાં વીજળીની જરૂરિયાત સાંજે અને રાત્રે પણ રહે છે.
આ સ્થિતિમાં EVની બેટરી ઊર્જાના સંગ્રહ માટે ઉપયોગી બની શકે છે. દિવસ દરમિયાન સોલર ઊર્જાથી બેટરી ચાર્જ કરીને જરૂરિયાતના સમયે ઘરમાં વીજળી વાપરી શકાય છે. ભવિષ્યમાં આ વ્યવસ્થા વીજળીના ખર્ચને ઘટાડવા અને ગ્રિડ પરના દબાણને નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
ઓગસ્ટ 2026માં EVના વેચાણમાં 52.9%નો વધારો
ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની માગમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે. આપેલા આંકડા અનુસાર, ઓગસ્ટ 2026માં દેશમાં કુલ 2,98,448 ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનું વેચાણ થયું હતું. ઓગસ્ટ 2025ની સરખામણીએ આ વેચાણમાં 52.9%નો વધારો નોંધાયો હતો.
આ સાથે કુલ વાહન બજારમાં EVનો હિસ્સો 9.5%થી વધીને 12.3% થયો હોવાનું જણાવાયું છે. આ આંકડા ઓટોમોબાઇલ ડીલર્સના સંગઠન FADAને ટાંકીને રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.
ઇલેક્ટ્રિક કોમર્શિયલ વાહનોના વેચાણમાં મોટો ઉછાળો
ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન ઇલેક્ટ્રિક કોમર્શિયલ વાહનોના વેચાણમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો. આપેલા આંકડા પ્રમાણે, ઓગસ્ટ 2025માં 1,631 યુનિટ્સની સરખામણીએ ઓગસ્ટ 2026માં 4,702 યુનિટ્સનું વેચાણ થયું હતું.
EVના ઓછા સંચાલન ખર્ચ, ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિસ્તરણ અને વિવિધ કિંમતના નવા મોડલ્સને કારણે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો તરફ ગ્રાહકોનો રસ વધી રહ્યો છે.
ભવિષ્યમાં વીજળીના બિલમાં મળી શકે રાહત
EVની બેટરીને માત્ર વાહન ચલાવવા પૂરતી મર્યાદિત રાખવાને બદલે ઘરમાં વીજળીના સંગ્રહ અને સપ્લાય માટે ઉપયોગ કરવાની ટેક્નોલોજી ઊર્જા ક્ષેત્રમાં નવો વિકલ્પ બની શકે છે. જોકે, તેના વ્યાપક ઉપયોગ માટે વાહનોની સુસંગતતા, ચાર્જિંગ સિસ્ટમ, સુરક્ષા, બેટરીની લાંબા ગાળાની કામગીરી અને વીજળીના નિયમો જેવા મુદ્દાઓનું નિરાકરણ જરૂરી રહેશે.
જો આ ટેક્નોલોજી મોટા પાયે સફળ થાય, તો ભવિષ્યમાં EV માલિકો માટે વીજળીના ખર્ચમાં બચત કરવાની અને સોલર ઊર્જાનો વધુ અસરકારક ઉપયોગ કરવાની નવી તક ઊભી થઈ શકે છે.