વર્ષમાં માત્ર એક જ વાર સ્ટ્રોંગ રૂમમાંથી બહાર આવે છે ઐતિહાસિક હાર; પોલીસના ગાર્ડ ઓફ ઓનર સાથે માતાજીની પાલખી યાત્રા નીકળી
ગુજરાતના પ્રસિદ્ધ શક્તિપીઠ બહુચરાજી મંદિરમાં દશેરાના પવિત્ર પર્વની અનોખી ભક્તિભાવ સાથે ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. આ વિશેષ અવસરે બહુચરાજી માતાજીને અંદાજે ₹300 કરોડથી વધુ મૂલ્યનો ઐતિહાસિક ‘નવલખો હાર’ પહેરાવવામાં આવ્યો હતો. વર્ષમાં માત્ર એક જ વાર માતાજીના શણગારમાં સામેલ કરવામાં આવતા આ અમૂલ્ય હારનાં દર્શન કરવા માટે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ મંદિર ખાતે ઉમટી પડ્યા હતા.
આ પ્રસંગે પોલીસ દ્વારા માતાજીને ગાર્ડ ઓફ ઓનર આપવામાં આવ્યું હતું. ગાયકવાડ સરકારના સમયથી ચાલી આવતી પરંપરા મુજબ મુખ્ય મંદિરથી શમી વૃક્ષ સુધી ભવ્ય પાલખી યાત્રાનું આયોજન પણ કરવામાં આવ્યું હતું. ધાર્મિક શ્રદ્ધા, ઐતિહાસિક પરંપરા અને રાજવી વારસાના સંગમ સમાન આ પ્રસંગે મંદિર પરિસરમાં ભક્તિમય માહોલ જોવા મળ્યો હતો.
વડોદરાના ગાયકવાડ રાજવીએ માતાજીને અર્પણ કર્યો હતો હાર
નવલખા હારનો ઇતિહાસ વડોદરાના ગાયકવાડ રાજવી પરિવાર સાથે જોડાયેલો છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, રાજવી માનાજીરાવ ગાયકવાડે ઈ.સ. 1783માં બહુચરાજી મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. લોકમાન્યતા મુજબ, તેઓ એક સમયે ગંભીર રોગથી પીડાતા હતા. માતાજીની કૃપાથી રોગમાંથી મુક્તિ મળ્યા બાદ તેમણે કૃતજ્ઞતાના પ્રતીકરૂપે માતાજીને આ કિંમતી હાર અર્પણ કર્યો હતો.
હાર બનાવવામાં આવ્યો ત્યારે તેનું મૂલ્ય નવ લાખ રૂપિયા હોવાનું કહેવાય છે. આ જ કારણથી તે ‘નવલખો હાર’ તરીકે પ્રખ્યાત થયો હતો. સમય જતાં કિંમતી રત્નોના મૂલ્યમાં થયેલા વધારા અને તેના ઐતિહાસિક મહત્ત્વને કારણે આજે તેની અંદાજિત કિંમત ₹300 કરોડથી વધુ હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
દુર્લભ નીલમ, પોખરાજ અને હીરાથી જડિત છે હાર
નવલખો હાર તેની ભવ્ય રચના અને કિંમતી રત્નોને કારણે વિશેષ ઓળખ ધરાવે છે. ઉપલબ્ધ વિગતો અનુસાર, તેમાં છ કિંમતી નીલમ અને પોખરાજ ઉપરાંત 150થી વધુ હીરા જડવામાં આવ્યા છે. હારમાં વપરાયેલા રત્નો તેની સુંદરતા અને ઐતિહાસિક મૂલ્યમાં વધારો કરે છે.
આટલી કિંમતી અને વારસાગત સંપત્તિ હોવાથી હારને વર્ષ દરમિયાન સુરક્ષિત સ્ટ્રોંગ રૂમમાં રાખવામાં આવે છે. દશેરાના દિવસે કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા વચ્ચે તેને બહાર કાઢવામાં આવે છે અને માતાજીના વિશેષ શણગારમાં સામેલ કરવામાં આવે છે.
મંદિરની પરંપરા અનુસાર, આ પ્રક્રિયા દરમિયાન મંદિરના ઉચ્ચ અધિકારીઓની હાજરીમાં જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે. વર્ષમાં એક જ વાર હારનાં દર્શન થતા હોવાથી ભક્તોમાં તેના પ્રત્યે વિશેષ આકર્ષણ જોવા મળે છે.
શમી વૃક્ષ સુધી નીકળી ભવ્ય પાલખી યાત્રા
દશેરાના પર્વે બહુચરાજી માતાજીની પાલખી યાત્રા મંદિરથી શમી વૃક્ષ સુધી કાઢવામાં આવી હતી. ગાયકવાડ સરકારના સમયથી ચાલી આવતી પરંપરા મુજબ આ યાત્રામાં માતાજીને નવલખા હાર સહિતના વિશેષ શણગારથી સજાવવામાં આવે છે.
મંદિરના પૂજારી તેજસ રાવલના જણાવ્યા અનુસાર, આ દિવસે માતાજી ભવ્ય શણગાર સાથે નગરયાત્રાએ નીકળે છે. શમી વૃક્ષ પાસે પહોંચ્યા બાદ તેની પૂજા કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ભક્તોને દર્શન આપીને માતાજીની સવારી ફરી મંદિર તરફ પરત ફરે છે.
દશેરા સાથે જોડાયેલી શમી પૂજાની પરંપરા ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક દૃષ્ટિએ વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે. બહુચરાજીમાં આ પરંપરા દર વર્ષે ભક્તિભાવપૂર્વક નિભાવવામાં આવે છે.
નવલખા હારનાં દર્શન માટે ભક્તોની ભારે ભીડ
નવલખા હારનાં દર્શન વર્ષમાં માત્ર એક જ વખત થવાને કારણે દશેરાના દિવસે બહુચરાજી મંદિરમાં શ્રદ્ધાળુઓની મોટી ભીડ જોવા મળે છે. ગુજરાતના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી આવેલા ભક્તોએ માતાજીનાં દર્શન કરીને ધન્યતા અનુભવી હતી.
નવલખો હાર માત્ર કિંમતી રત્નોથી બનેલું આભૂષણ નથી, પરંતુ ગાયકવાડ રાજવી પરિવારની પરંપરા, ભક્તિ અને બહુચરાજી મંદિરના ઐતિહાસિક વારસાનું પ્રતીક પણ છે. દશેરાના દિવસે માતાજીને આ હાર પહેરાવવાની પરંપરા આજે પણ એટલી જ શ્રદ્ધા અને ભવ્યતા સાથે જાળવી રાખવામાં આવી છે.
આમ, બહુચરાજી મંદિરમાં દશેરાની ઉજવણી દરમિયાન નવલખા હારનાં દુર્લભ દર્શન, પોલીસના ગાર્ડ ઓફ ઓનર અને શમી વૃક્ષ સુધીની પાલખી યાત્રાએ સમગ્ર વાતાવરણને ભક્તિમય બનાવી દીધું હતું.