અરુણાચલ પ્રદેશના ઈસ્ટ સિયાંગ જિલ્લાના પાસીઘાટમાં પ્રસ્તાવિત સિયાંગ અપર મલ્ટીપર્પઝ પ્રોજેક્ટ (SUMP) સામે ચાલી રહેલો વિરોધ શુક્રવારે હિંસક બન્યો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. વિરોધ દરમિયાન સરકારી કચેરીઓ, પોલીસ સ્ટેશનો અને વાહનોને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું. કેટલાક રાજકીય નેતાઓનાં નિવાસસ્થાનોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યાં હતાં. ઘટનામાં ડીએસપી સહિત અનેક પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા હોવાની માહિતી છે.
સરકારી કચેરીઓ અને પોલીસ વાહનોને નિશાન બનાવાયાં
આપેલી વિગતો અનુસાર, પ્રોજેક્ટનો વિરોધ કરી રહેલા મોટી સંખ્યામાં યુવાનો પાસીઘાટમાં એકત્ર થયા હતા. સ્થિતિ વણસતાં સરકારી કચેરીઓમાં તોડફોડ કરવામાં આવી હતી. બે પોલીસ સ્ટેશન અને આઠ પોલીસ વાહનોને પણ નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું તથા કેટલાક વાહનોમાં આગ લગાવવામાં આવી હોવાના અહેવાલો છે.
ભાજપના પ્રદેશ અધ્યક્ષ કલિંગ મોયોંગ, મારિયાંગ-ગેકુના ધારાસભ્ય ઓની પનયાંગ અને પાસીઘાટ પશ્ચિમના ધારાસભ્ય નિનોંગ એરિંગનાં નિવાસસ્થાનોમાં પણ તોડફોડ થઈ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
ધારાસભ્ય નિનોંગ એરિંગના જણાવ્યા અનુસાર, રાત્રિના સમયે મોટી સંખ્યામાં યુવાનો તેમના નિવાસસ્થાનમાં ઘૂસી આવ્યા હતા. તેમણે તોડફોડ કરી અને સંપત્તિની ચોરી કરી હોવાનો આરોપ છે. જોકે, ઘટનામાં થયેલા નુકસાન અને સમગ્ર બનાવની વિગતોની સત્તાવાર પુષ્ટિ જરૂરી છે.
બંધ બાદ રાત્રે સ્થિતિ વણસી
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, સિયાંગ, અપર સિયાંગ અને ઈસ્ટ સિયાંગ જિલ્લાઓમાં 12 કલાકના બંધ દરમિયાન તણાવની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. બંધ દરમિયાન કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ બેરિકેડ તોડવાનો અને વાહનોને નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો હોવાની માહિતી છે.
આ દરમિયાન આદી સમુદાયના એક મુખ્ય સંગઠનની કચેરીમાં પણ તોડફોડ થયાનો અહેવાલ છે. પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બનતાં પ્રદર્શનકારીઓ અને પોલીસ વચ્ચે ઘર્ષણ થયું હતું.
પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ પથ્થરમારો કર્યો હતો. ત્યારબાદ ભીડને વિખેરવા માટે સુરક્ષા દળોએ ટિયર ગેસના શેલ છોડ્યા હતા. બીજી તરફ, પ્રદર્શનકારીઓએ આરોપ લગાવ્યો છે કે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ કરી રહેલા યુવાનો સામે લાઠીચાર્જ અને ટિયર ગેસનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યવાહીથી લોકોમાં આક્રોશ ફેલાયો હોવાનો તેમનો દાવો છે.
શું છે સિયાંગ અપર મલ્ટીપર્પઝ પ્રોજેક્ટ?
અરુણાચલ પ્રદેશમાં સિયાંગ નદી પર 11,200 મેગાવોટની ક્ષમતા ધરાવતો સિયાંગ અપર મલ્ટીપર્પઝ પ્રોજેક્ટ પ્રસ્તાવિત છે. આ પ્રોજેક્ટને જળવિદ્યુત ઉત્પાદન ઉપરાંત નદીના પાણીના વ્યવસ્થાપન અને પૂરનાં જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
સિયાંગ નદી તિબેટના વિસ્તારમાંથી ભારતમાં પ્રવેશે છે. અરુણાચલ પ્રદેશમાં તેને સિયાંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જ્યારે આસામમાં આ નદી બ્રહ્મપુત્ર નદી તરીકે આગળ વધે છે.
ચીન દ્વારા તિબેટમાં યારલુંગ સાંગપો નદી પર વિશાળ જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિમાં ભારત માટે સરહદી વિસ્તારોમાં પાણીના પ્રવાહનું નિરીક્ષણ, પૂર વ્યવસ્થાપન અને જળસુરક્ષા મહત્ત્વના મુદ્દા બન્યા છે.
જોકે, પ્રસ્તાવિત ભારતીય પ્રોજેક્ટથી ચીનના પાણીના પ્રવાહ પર કેટલી અસર થશે અથવા તે પૂરનું જોખમ કેટલું ઘટાડી શકશે, તે અંગેના દાવાઓનું મૂલ્યાંકન તકનીકી અભ્યાસ અને સત્તાવાર અહેવાલોના આધારે કરવું જરૂરી છે.
સ્થાનિક લોકો કેમ કરી રહ્યા છે વિરોધ?
સિયાંગ પ્રોજેક્ટ સામે સ્થાનિક લોકોનો મુખ્ય વિરોધ પર્યાવરણ, જમીન અને પરંપરાગત જીવનશૈલી પર થનારી સંભવિત અસરને લઈને છે. આદી સમુદાયના ઘણા લોકો સિયાંગ નદીને ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક રીતે વિશેષ મહત્ત્વ આપે છે.
સ્થાનિક સંગઠન સિયાંગ ઇન્ડિજિનસ ફાર્મર્સ ફોરમનો દાવો છે કે પ્રોજેક્ટને કારણે 27 ગામો ડૂબી શકે છે અને અન્ય અનેક ગામો પર પણ અસર પડી શકે છે. સંગઠનનું કહેવું છે કે સ્થાનિક લોકોની સંમતિ વિના સર્વેક્ષણ અને પ્રોજેક્ટ સંબંધિત કામગીરી આગળ વધારવામાં આવી રહી છે.
આ મુદ્દે સ્થાનિક સમુદાયોમાં જમીન ગુમાવવાની ચિંતા, પુનર્વસન, પર્યાવરણીય નુકસાન અને પરંપરાગત સંસાધનો પરની અસર જેવા પ્રશ્નો કેન્દ્રસ્થાને છે. જોકે, કેટલાં ગામો સીધી રીતે અસરગ્રસ્ત થશે તે અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ માટે સત્તાવાર પર્યાવરણીય અને સામાજિક અસરના અહેવાલોની જરૂર છે.
વિકાસ અને સ્થાનિક હિત વચ્ચે વધતો વિવાદ
સિયાંગ પ્રોજેક્ટને લઈને એક તરફ જળવિદ્યુત ઉત્પાદન, પાણીનું વ્યવસ્થાપન અને રાષ્ટ્રીય જળસુરક્ષાના મુદ્દાઓ રજૂ કરવામાં આવે છે, જ્યારે બીજી તરફ સ્થાનિક લોકો પર્યાવરણ અને પોતાના અસ્તિત્વ સાથે જોડાયેલી ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
વિરોધ દરમિયાન થયેલી હિંસા અને જાહેર સંપત્તિને થયેલું નુકસાન પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવે છે. હવે આ મામલે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાની સાથે સ્થાનિક લોકોની ચિંતાઓ સાંભળવી, પ્રોજેક્ટની અસર અંગે પારદર્શક માહિતી આપવી અને સંવાદ દ્વારા ઉકેલ શોધવો મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.