દેશમાં વધતા ડિજિટલ પેમેન્ટ વચ્ચે સુરક્ષા વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું લેવાયું છે. **ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)**ના આદેશ બાદ હવે તમામ બેંકોને ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શન માટે ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન (2FA) લાગુ કરવું ફરજિયાત બનશે. સપ્ટેમ્બર 2025માં જાહેર કરાયેલા આ આદેશ માટે 1 એપ્રિલ 2026ની અંતિમ સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે.
માત્ર OTP પર આધાર નહીં
નવા નિયમ મુજબ 1 એપ્રિલ 2026 પછી ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શન માટે માત્ર વન ટાઈમ પાસવર્ડ (OTP) પૂરતું નહીં રહે. હવે દરેક ડિજિટલ પેમેન્ટ માટે ઓછામાં ઓછા બે અલગ અને સ્વતંત્ર વેરિફિકેશન પ્રક્રિયા ફરજિયાત રહેશે. ક્રેડિટ કાર્ડ માટે પહેલાથી જ 2FA અમલમાં છે, પરંતુ હવે આ સુરક્ષા વધુ કડક બનાવવામાં આવશે.
ઓથેન્ટિકેશન માટે આ વિકલ્પો
RBIની માર્ગદર્શિકા અનુસાર ટ્રાન્ઝેક્શન વેરિફાય કરવા માટે નીચેની પદ્ધતિઓ ઉપયોગમાં લેવામાં આવી શકે છે:
- પર્સનલ આઈડેન્ટિફિકેશન નંબર (PIN)
- બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન (ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા ફેસ રેકગ્નિશન)
- બેંકિંગ એપમાં જનરેટ થતો વર્ચ્યુઅલ ટોકન
- SMS આધારિત OTP
કેવી રીતે થશે પેમેન્ટ?
નવા નિયમ મુજબ પેમેન્ટ પૂર્ણ કરવા માટે યુઝરને બે અલગ પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થવું પડશે. જેમ કે:
OTP + PIN
બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન + ડિવાઇસ બાઈન્ડિંગ
ટોકન આધારિત ઓથેન્ટિકેશન + પાસવર્ડ
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે કોઈ દુકાનમાંથી ડેબિટ કાર્ડ દ્વારા પેમેન્ટ કરો છો તો POS મશીન પર કાર્ડ સ્વાઇપ કર્યા બાદ PIN દાખલ કરવા સાથે OTP પણ આપવો પડી શકે છે.
સાયબર ઠગાઈ પર લાગશે લગામ
નવો નિયમ લાગુ થતાં દરેક ટ્રાન્ઝેક્શન માટે બે સ્તરની સુરક્ષા ફરજિયાત બનશે. તેના કારણે સાયબર ઠગાઈ, ફિશિંગ સ્કેમ અને સિમ સ્વેપ ફ્રોડ જેવી ઘટનાઓ પર નિયંત્રણ લાવવા મદદ મળશે. અગાઉ ઘણા કેસોમાં ઠગોએ OTP મેળવીને બેંક ખાતા ખાલી કરી દીધા હતા.
ઇન્ટરનેશનલ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે પણ નિયમ
RBIએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 1 ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં ઇન્ટરનેશનલ ‘કાર્ડ-નોટ-પ્રેઝન્ટ’ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે પણ આ જ પ્રકારના ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન નિયમો લાગુ કરવામાં આવશે.
