ટેક ડેસ્ક: ભારતમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા શરૂ કરવાની દિશામાં સ્ટારલિંકના પ્રયાસો વચ્ચે કંપનીના માલિક ઈલોન મસ્ક અને દેશના ટોચના ઉદ્યોગપતિ મુકેશ અંબાણી વચ્ચેનો વિવાદ ચર્ચામાં આવ્યો છે. મસ્કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર વ્યંગાત્મક પોસ્ટ કરીને ભારતીય બજારમાં સ્પર્ધા અને સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવાઓની મંજૂરી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. આ મુદ્દે લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ પ્રતિક્રિયા આપી છે.
‘ડિયર પ્રાઇમ મિનિસ્ટર અંબાણી’ કહી મસ્કે કર્યો કટાક્ષ
ઈલોન મસ્કે પોતાની પોસ્ટમાં વ્યંગાત્મક રીતે ‘ડિયર પ્રાઇમ મિનિસ્ટર અંબાણી’ સંબોધનનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેમણે ભારતમાં અંબાણીના પ્રભાવ અંગે કટાક્ષ કરતાં સ્ટારલિંકને ભારતીય બજારમાં સ્પર્ધા કરવાની મંજૂરી આપવા અપીલ કરી હતી.
મસ્કનો દાવો છે કે વિશ્વના અનેક દેશોની જેમ ભારતમાં પણ એવા વિસ્તારો છે, જ્યાં વિશ્વસનીય ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી ઉપલબ્ધ નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, સ્ટારલિંક જેવી સેટેલાઇટ આધારિત સેવા દૂરના વિસ્તારોમાં રહેતા વિદ્યાર્થીઓને શિક્ષણ અને નાના વેપારીઓને વૈશ્વિક બજાર સુધી પહોંચવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
મસ્કે સ્પેક્ટ્રમની ફાળવણી અને બજારમાં સ્પર્ધાની તક અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા છે. જોકે, ભારતમાં સ્ટારલિંકની એન્ટ્રી અટકાવવા માટે મુકેશ અંબાણી જવાબદાર હોવાના મસ્કના આક્ષેપની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થયેલી નથી.
રાહુલ ગાંધીની પ્રતિક્રિયા પણ ચર્ચામાં
મસ્કે અગાઉ ભારતીય બજારમાં સ્ટારલિંકને પ્રવેશ મળવામાં થઈ રહેલા વિલંબ અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેના જવાબમાં રાહુલ ગાંધીએ X પર લખ્યું હતું કે ભારતમાં તેમનું સ્વાગત છે અને બીજા વ્યક્તિને મળવા માટે રાહ જોવી પડશે.
રાહુલ ગાંધીની આ ટિપ્પણીને રાજકીય અને કોર્પોરેટ ક્ષેત્રે ગૌતમ અદાણી તરફના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી હતી. જોકે, આ અર્થઘટન રાજકીય સંદર્ભ પર આધારિત છે.
મસ્કે રાહુલ ગાંધીના જવાબ પર પ્રતિક્રિયા આપતાં આ પરિસ્થિતિને પરેશાન કરનારી ગણાવી હતી.
કેન્દ્ર સરકારનો પક્ષ શું છે?
સ્ટારલિંકની ભારતમાં એન્ટ્રી અને સેટેલાઇટ સ્પેક્ટ્રમની ફાળવણી અંગે ચર્ચા વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે નિયમોમાં ભેદભાવના આક્ષેપોને નકાર્યા છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, દેશમાં સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન સેવાઓ માટે લાગુ પડતા નિયમો તમામ કંપનીઓ માટે સમાન છે.
સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા શરૂ કરવા માટે કંપનીઓએ જરૂરી લાઇસન્સ, સુરક્ષા સંબંધિત શરતો અને નિયમનકારી મંજૂરીઓનું પાલન કરવું પડે છે. તેથી બજારમાં પ્રવેશ માટેની પ્રક્રિયામાં સ્પેક્ટ્રમ, સુરક્ષા અને નિયમનકારી માળખાની ભૂમિકા મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
સ્ટારલિંકે ભારતમાં તૈયારીઓ શરૂ કરી?
સ્ટારલિંક એ સ્પેસએક્સની સેટેલાઇટ આધારિત ઇન્ટરનેટ સેવા છે. પરંપરાગત બ્રોડબેન્ડ અથવા મોબાઇલ નેટવર્કની પહોંચ મર્યાદિત હોય તેવા વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટ ઉપલબ્ધ કરાવવાની તેની ક્ષમતા તેને ખાસ બનાવે છે.
ભારતમાં નેટવર્ક સ્થાપવા માટે ગેટવે સ્ટેશન અને એન્ટેના જેવી માળખાકીય સુવિધાઓ જરૂરી છે. આ ઉપરાંત, કંપનીએ ભારતીય ટેલિકોમ ક્ષેત્રની કંપનીઓ સાથે સહયોગ માટે પ્રારંભિક સમજૂતીઓ કરી હોવાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે.
મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને મેઘાલય જેવા રાજ્યો સાથે સ્થાનિક સ્તરે સેવા પહોંચાડવા અંગેની પહેલની પણ ચર્ચા થઈ છે. જોકે, માળખાકીય તૈયારીઓ અથવા પ્રારંભિક સમજૂતીનો અર્થ દેશભરમાં વ્યાપારી સેવા શરૂ થઈ ગઈ છે એવો થતો નથી.
સ્ટારલિંક શું છે અને ભારતીય ગ્રાહકોને શું ફાયદો થઈ શકે?
સ્ટારલિંક નીચી પૃથ્વી કક્ષામાં ફરતા સેટેલાઇટ્સના નેટવર્ક દ્વારા ઇન્ટરનેટ સેવા પૂરી પાડે છે. તેના સંભવિત ફાયદા નીચે મુજબ છે:
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કનેક્ટિવિટી: જ્યાં ફાઇબર અથવા મોબાઇલ નેટવર્ક પહોંચાડવું મુશ્કેલ હોય ત્યાં ઇન્ટરનેટની સુવિધા મળી શકે છે.
ઓનલાઇન શિક્ષણ: દૂરના વિસ્તારોના વિદ્યાર્થીઓને ડિજિટલ શિક્ષણ મેળવવામાં મદદ મળી શકે છે.
વ્યવસાય માટે તક: નાના વેપારીઓને ઓનલાઇન વ્યવસાય અને ડિજિટલ સેવાઓનો લાભ મળી શકે છે.
આરોગ્ય સેવાઓ: ટેલિમેડિસિન અને દૂરથી આરોગ્ય સલાહ મેળવવાની સુવિધાઓને વેગ મળી શકે છે.
બજારમાં સ્પર્ધા: નવી સેવાઓના પ્રવેશથી ગ્રાહકો માટે વધુ વિકલ્પો ઊભા થઈ શકે છે. જોકે, કિંમતોમાં ઘટાડો થશે કે નહીં તે ટેરિફ અને બજારની સ્થિતિ પર નિર્ભર રહેશે.
સ્ટારલિંકનું ઇન્ટરનેટ કેવી રીતે કામ કરે છે?
સ્ટારલિંકની કિટમાં સામાન્ય રીતે સેટેલાઇટ ડિશ, વાઇ-ફાઇ રાઉટર, પાવર સપ્લાય અને જરૂરી કેબલનો સમાવેશ થાય છે. ડિશ સેટેલાઇટ નેટવર્ક સાથે જોડાઈને ડેટા મોકલે અને મેળવે છે. ત્યારબાદ રાઉટર દ્વારા ઘરમાં કે કાર્યસ્થળે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
સારી કનેક્ટિવિટી માટે ડિશને ખુલ્લા આકાશનો સ્પષ્ટ દેખાવ મળે તેવી જગ્યાએ સ્થાપિત કરવી જરૂરી છે. સેટેલાઇટ નેટવર્કમાં ઓછા વિલંબવાળી કનેક્ટિવિટી શક્ય છે, પરંતુ વાસ્તવિક ઝડપ અને કામગીરી સ્થાન, નેટવર્કની સ્થિતિ અને અન્ય પરિબળો પર આધાર રાખે છે.
હાલ સમગ્ર વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે ભારતમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવાઓને કઈ રીતે મંજૂરી આપવામાં આવે અને બજારમાં તમામ કંપનીઓને સ્પર્ધાની તક કેવી રીતે મળે. સ્ટારલિંકની વ્યાપારી સેવા શરૂ થવા માટે જરૂરી મંજૂરીઓ અને નિયમનકારી પ્રક્રિયા મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે. ગ્રાહકોને તેનો વાસ્તવિક લાભ સેવા ઉપલબ્ધ થવાની તારીખ, કિંમત અને કવરેજ સ્પષ્ટ થયા બાદ જ જાણી શકાશે.