રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધમાં રોબોટ્સની એન્ટ્રી, હવે મોરચા પર માનવ સૈનિકોની જગ્યાએ મશીનો

કીવ: રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ હવે માત્ર મિસાઇલ, ડ્રોન અને ટેન્ક સુધી સીમિત રહ્યું નથી. યુદ્ધના મેદાનમાં હવે Unmanned Ground Vehicles (UGV) એટલે કે માનવરહિત જમીની રોબોટ્સનો ઉપયોગ પણ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. યુક્રેનની થર્ડ આર્મી કોર્પ્સે ‘ઓપરેશન વિવાલ્ડી’ દરમિયાન રોબોટ્સ અને ડ્રોનના સંયુક્ત ઉપયોગની માહિતી જાહેર કરી છે.

યુક્રેનિયન સેનાના જણાવ્યા અનુસાર, આ અભિયાન દરમિયાન માનવરહિત ગ્રાઉન્ડ વાહનો દ્વારા 15,700થી વધુ મિશન પૂર્ણ કરવામાં આવ્યા હતા. થર્ડ આર્મી કોર્પ્સના જણાવ્યા અનુસાર, આ રોબોટ્સે લગભગ 3,300 ટન સામાન પહોંચાડવામાં પણ મદદ કરી હતી.

ડ્રોનથી પહોંચાડાયા જમીની રોબોટ્સ

‘ઓપરેશન વિવાલ્ડી’માં યુક્રેને હવાઈ ડ્રોન અને જમીની રોબોટ્સને એકસાથે ઉપયોગમાં લેવાની વ્યૂહરચના અપનાવી. ભારે ડ્રોનનો ઉપયોગ કેટલાક UGVને આગળના વિસ્તારો સુધી પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.

જમીન પર પહોંચ્યા બાદ રિમોટ ઓપરેટર દ્વારા સંચાલિત આ રોબોટ્સનો ઉપયોગ જોખમી વિસ્તારોમાં રેકી, માઇન ક્લિયરન્સ, સપ્લાય અને હુમલાને સપોર્ટ કરવા જેવા કામોમાં કરવામાં આવ્યો હતો. યુક્રેનિયન અધિકારીઓનું કહેવું છે કે તેનો મુખ્ય હેતુ એવા વિસ્તારોમાં માનવ સૈનિકોની સીધી હાજરી ઘટાડવાનો છે જ્યાં જોખમ વધુ હોય.

15,700થી વધુ મિશનનો દાવો

થર્ડ આર્મી કોર્પ્સે જાહેર કરેલી માહિતી પ્રમાણે, વિવાલ્ડી ઓપરેશન દરમિયાન UGV યુનિટ્સે 15,700થી વધુ સફળ મિશન પૂર્ણ કર્યા. કોર્પ્સનું કહેવું છે કે કેટલાક વિસ્તારોમાં રોબોટ્સે સૈનિકોની જગ્યાએ જોખમી કામગીરી સંભાળી અને ફ્રન્ટલાઇન પર માનવ જાનહાનિનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ કરી.

યુક્રેનિયન પક્ષે આ અભિયાન દરમિયાન રશિયન સેનાને ભારે નુકસાન પહોંચાડવાનો પણ દાવો કર્યો છે. જોકે, આવા યુદ્ધક્ષેત્રના નુકસાનના આંકડાઓને સ્વતંત્ર રીતે ચકાસવા મુશ્કેલ છે.

રોબોટ્સનો ઉપયોગ માત્ર હુમલા માટે નહીં

આધુનિક યુદ્ધમાં ગ્રાઉન્ડ રોબોટ્સનો ઉપયોગ માત્ર હુમલા પૂરતો મર્યાદિત નથી. યુક્રેનિયન સેનાએ આવા રોબોટ્સનો ઉપયોગ માઇન ક્લિયરન્સ, સામાન પહોંચાડવા, ઘાયલ સૈનિકોની મદદ, રેકી અને હુમલાને સપોર્ટ કરવા માટે પણ કર્યો છે.

યુક્રેનિયન સેનાના જણાવ્યા પ્રમાણે, એક વિસ્તારમાં UGV દ્વારા આશરે 30 કિલોમીટર સુધીના માર્ગો સાફ કરવામાં આવ્યા હતા. આ કામગીરીનો હેતુ સૈનિકો અને બોમ્બ ડિસ્પોઝલ ટીમોને જોખમી વિસ્તારમાં સીધા મોકલવાની જરૂરિયાત ઘટાડવાનો હતો.

હવે ‘Army of Robots’ની તૈયારી

રોબોટિક યુદ્ધને વધુ મોટા સ્તરે લઈ જવા માટે યુક્રેનના પૂર્વ રક્ષા મંત્રી મિખાઇલૉ ફેદોરોવે 26 સપ્ટેમ્બરે ‘Army of Robots’ નામની નવી પહેલની જાહેરાત કરી છે.

આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય યુદ્ધના સૌથી જોખમી કામો માટે રોબોટિક સિસ્ટમ્સ વિકસાવવાનો છે. તેમાં માનવરહિત જમીની વાહનો ઉપરાંત હ્યુમનોઇડ રોબોટ્સ, ડ્રોન, ઇન્ટરસેપ્ટર સિસ્ટમ્સ અને AI આધારિત ટેક્નોલોજી પર પણ ધ્યાન આપવાની વાત કરવામાં આવી છે.

ફેદોરોવના જણાવ્યા પ્રમાણે, ભવિષ્યમાં રોબોટ્સનો ઉપયોગ દારૂગોળો પહોંચાડવા, ઘાયલોને બહાર કાઢવા, માઇન ક્લિયરન્સ, રેકી અને અન્ય જોખમી કામગીરીમાં થઈ શકે છે. ‘Army of Robots’ને તેમણે એક કંપની નહીં પરંતુ ડિફેન્સ-ટેકનું એક સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમ ગણાવ્યું છે.

ભારત પણ રોબોટિક ટેક્નોલોજી પર આગળ વધી રહ્યું છે

યુદ્ધમાં રોબોટ્સના વધતા ઉપયોગ વચ્ચે ભારત પણ માનવરહિત જમીની વાહનો અને રોબોટિક સિસ્ટમ્સ પર કામ કરી રહ્યું છે. DRDOની સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, ભારતમાં AI આધારિત ઓટોનોમસ ડ્રાઇવિંગ, નેવિગેશન, UGV અને માનવ-રોબોટ ટીમિંગ જેવી ટેક્નોલોજી પર સંશોધન ચાલી રહ્યું છે.

DRDOના ‘Xploder’ને ઓલ-ટેરેન માનવરહિત જમીની વાહન તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું છે, જે રેકી, વિસ્ફોટક પેલોડ પહોંચાડવા અને IEDને દૂર કરવા જેવી કામગીરી માટે ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે. DRDO પાસે UXOR જેવા રિમોટલી ઓપરેટેડ રોબોટ્સ પણ છે, જે દૂરથી વિસ્ફોટક સામગ્રીને હેન્ડલ અને ડિફ્યુઝ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે.

યુદ્ધનું બદલાતું સ્વરૂપ

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધમાં ડ્રોન બાદ હવે જમીની રોબોટ્સનો વધતો ઉપયોગ દર્શાવે છે કે આધુનિક યુદ્ધમાં માનવ સૈનિકોની જગ્યાએ મશીનો દ્વારા જોખમી કામગીરી કરાવવાની દિશામાં ટેક્નોલોજી આગળ વધી રહી છે.

જોકે, આ સિસ્ટમ્સ સંપૂર્ણપણે સ્વચાલિત નથી. અનેક કામગીરીમાં માનવ ઓપરેટર, નિયંત્રણ અને નિર્ણય પ્રક્રિયા હજુ પણ મહત્વપૂર્ણ રહે છે. યુક્રેનની હાલની પહેલો દર્શાવે છે કે ભવિષ્યના યુદ્ધમાં ડ્રોન, રોબોટ્સ, AI અને માનવ સૈનિકોનું સંયોજન વધુ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.