મહિલા અનામત અને સીમાંકન સાથે જોડાયેલા ત્રણ અત્યંત મહત્વના વિધેયકોને લઈને લોકસભામાં રાજકીય ગરમાવો તેની ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. દેશના બંધારણીય માળખામાં મોટા ફેરફાર લાવી શકે તેવા આ ઐતિહાસિક સુધારા પર આજે સાંજે 4 વાગ્યે અંતિમ મતદાન થવાનું છે. ગુરુવારે થયેલા પ્રાથમિક મતદાનના આંકડાઓએ સરકારની ચિંતામાં મોટો વધારો કર્યો છે, કારણ કે શરૂઆતી તબક્કે જ સરકારને વિપક્ષ તરફથી મજબૂત પડકારનો સામનો કરવો પડ્યો છે. આ વિધેયક પસાર થશે કે કેમ, તે હવે માત્ર થોડા જ કલાકોમાં સ્પષ્ટ થઈ જશે.
ગુરુવારે જ્યારે આ વિધેયકો ગૃહમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા, ત્યારે થયેલા વોટિંગ ડિવિઝનમાં ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી હતી. સદનમાં હાજર કુલ 436 સાંસદોમાંથી 185 સાંસદોએ વિધેયકની વિરુદ્ધમાં મતદાન કર્યું છે. આનો અર્થ એ થયો કે લગભગ 42% સાંસદો શરૂઆતથી જ સરકારના આ પ્રસ્તાવની સાથે નથી. કોઈપણ બંધારણીય સુધારાને મંજૂરી અપાવવા માટે સરકારને બે-તૃતીયાંશ (2/3) બહુમતી સાબિત કરવી અનિવાર્ય છે, જે હાલના આંકડાકીય સમીકરણો જોતા સરકાર માટે એક મોટો પડકાર બનીને ઉભરી રહી છે.
બહુમતીના ગણિત પર નજર કરીએ તો, લોકસભાની હાલની પ્રભાવી સભ્ય સંખ્યા 540 છે. આ સ્થિતિમાં વિધેયક પસાર કરાવવા માટે સરકારને ઓછામાં ઓછા 360 સાંસદોના સમર્થનની જરૂર છે. જો વિપક્ષી ગઠબંધન પોતાની એકતા જાળવી રાખવામાં સફળ રહે અને તેમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસના વધુ 20 સાંસદો ઉમેરાય, તો સરકાર માટે 360નો જાદુઈ આંકડો મેળવવો અત્યંત મુશ્કેલ બની શકે છે. મમતા બેનર્જીની પાર્ટીના સાંસદો આજે દિલ્હી પહોંચી મતદાનમાં ભાગ લે તેવી શક્યતા હોવાથી વિપક્ષનું પલ્લું વધુ ભારે દેખાઈ રહ્યું છે.
આજે સાંજે 4 વાગ્યે થનારું મતદાન પરંપરાગત 'ધ્વનિ મત' ને બદલે ઓટોમેટિક વોટ રેકોર્ડર સિસ્ટમ દ્વારા કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયામાં દરેક સાંસદે 'હા', 'ના' અથવા 'ગેરહાજર' નો વિકલ્પ પસંદ કરી પોતાનો મત સ્પષ્ટપણે નોંધાવવો પડશે. તમામ રાજકીય પક્ષોએ પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને જોતા પોતપોતાના સાંસદોને 'વ્હીપ' જારી કરી સદનમાં હાજર રહેવા કડક આદેશ આપ્યા છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સરકાર વિપક્ષી કિલ્લામાં ગાબડું પાડીને આ બિલ પસાર કરાવે છે કે પછી આ ઐતિહાસિક સુધારો આંકડાકીય માયાજાળમાં અટવાઈ જાય છે.
