પર્સનલ ફાઇનાન્સ ડેસ્ક: અચાનક પૈસાની જરૂર પડે ત્યારે સામાન્ય રીતે લોકો પર્સનલ લોન, ક્રેડિટ કાર્ડ અથવા મિત્રો-સંબંધીઓ પાસેથી મદદ લેવાનું વિચારે છે. પરંતુ જો તમારી પાસે Public Provident Fund એટલે કે PPF અકાઉન્ટ છે, તો કેટલીક પરિસ્થિતિમાં તમારા પોતાના PPF રોકાણના આધારે લોન લેવાનો વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ હોય છે.
PPF માત્ર લાંબા ગાળાની બચત અને ટેક્સ-સેવિંગ માટેની યોજના નથી. સરકારના નિયમો હેઠળ PPF ખાતાધારકને નિર્ધારિત સમયગાળામાં ખાતામાં રહેલી રકમના આધારે લોન લેવાની સુવિધા પણ મળે છે. ખાસ વાત એ છે કે આ માટે PPF ખાતું બંધ કરવાની જરૂર પડતી નથી.
PPF શું છે?
PPF એટલે Public Provident Fund. તે સરકાર દ્વારા સમર્થિત લાંબા ગાળાની બચત યોજના છે. PPF ખાતું પોસ્ટ ઓફિસ અથવા અધિકૃત બેંકમાં ખોલી શકાય છે.
PPFની મૂળ મેચ્યોરિટી અવધિ 15 વર્ષ છે. નિયમો હેઠળ મેચ્યોરિટી બાદ તેને 5 વર્ષના બ્લોકમાં આગળ વધારી શકાય છે.
PPFમાં જમા રકમ પર સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા દરે વ્યાજ મળે છે. આ વ્યાજ દર સમયાંતરે બદલાઈ શકે છે.
PPF પર લોન ક્યારે લઈ શકાય?
PPF લોન દરેક સમયે ઉપલબ્ધ નથી. ખાતું ખોલ્યા પછી ચોક્કસ સમયગાળામાં જ આ સુવિધા મળે છે.
હાલના PPF નિયમો પ્રમાણે, PPF ખાતું ખોલવામાં આવેલા નાણાકીય વર્ષના અંતથી એક વર્ષ પૂર્ણ થયા બાદ અને ત્યારબાદના પાંચ વર્ષ પૂરા થાય તે પહેલાં લોનની સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય છે.
સરળ ભાષામાં સમજીએ તો PPF ખાતું ખોલ્યાના આશરે ત્રીજા નાણાકીય વર્ષથી લોનની સુવિધા શરૂ થાય છે અને છઠ્ઠા નાણાકીય વર્ષ સુધી ઉપલબ્ધ રહે છે.
ઉદાહરણથી સમજો
ધારો કે તમે નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં PPF ખાતું ખોલાવ્યું છે.
તો નિર્ધારિત નિયમો અનુસાર તમે 2025-26થી લોન માટે પાત્ર બની શકો છો, જ્યારે આ સુવિધા છઠ્ઠા નાણાકીય વર્ષ પૂરા થાય તે પહેલાં સુધી ઉપલબ્ધ રહે છે.
PPF પર કેટલી લોન મળી શકે?
PPF ખાતામાં રહેલી સંપૂર્ણ રકમ તમને લોન તરીકે મળતી નથી.
નિયમ પ્રમાણે લોનની મહત્તમ રકમ લોન માટેની અરજીના સંદર્ભમાં બે વર્ષ પહેલાંના નાણાકીય વર્ષના અંતે PPF ખાતામાં રહેલી રકમના 25% સુધી હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ
જો તમે 2026-27માં PPF લોન માટે અરજી કરો છો અને 31 માર્ચ 2025ના રોજ તમારા PPF ખાતામાં ₹4 લાખ હતા, તો તેના 25% એટલે કે:
₹4,00,000 × 25% = ₹1,00,000
સુધીની લોન મળી શકે છે.
અંતિમ લોન રકમ સંબંધિત નિયમો અને ખાતાની સ્થિતિ પ્રમાણે નક્કી થશે.
PPF લોન પર વ્યાજ કેટલું?
PPF લોનનો વ્યાજ દર PPF ખાતા પર મળતા વ્યાજ દર સાથે જોડાયેલો હોય છે.
હાલના નિયમ પ્રમાણે PPF પર લાગતા વ્યાજ દર કરતાં 1% વધુ વ્યાજ લોન પર વસૂલવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો PPFનો વ્યાજ દર 7.1% હોય, તો લોન પરનો વ્યાજ દર 8.1% પ્રતિ વર્ષ થઈ શકે છે.
આ વ્યાજ પર્સનલ લોન અથવા ક્રેડિટ કાર્ડના વ્યાજ કરતાં ઓછું હોઈ શકે છે, પરંતુ કોઈપણ લોન લેતા પહેલાં તેની કુલ કિંમત અને ચુકવણીની ક્ષમતા જોવી જરૂરી છે.
PPF લોન માટે કેવી રીતે અરજી કરવી?
PPF લોન મેળવવાની સામાન્ય પ્રક્રિયા આ પ્રમાણે છે:
1. પાત્રતા તપાસો
સૌ પ્રથમ તમારું PPF ખાતું લોન માટેના નિર્ધારિત સમયગાળામાં આવે છે કે નહીં તે તપાસો.
2. બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસમાં અરજી કરો
જે બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસમાં PPF ખાતું છે ત્યાં લોન માટે અરજી કરી શકાય છે.
3. જરૂરી વિગતો આપો
PPF ખાતાની માહિતી અને જરૂરી KYC/બેંક વિગતો રજૂ કરવાની રહે છે. સંબંધિત સંસ્થા જરૂરિયાત મુજબ વધારાના દસ્તાવેજો માંગી શકે છે.
4. વેરિફિકેશન
બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસ ખાતાની વિગતો અને લોન માટેની પાત્રતાની ચકાસણી કરશે.
5. લોનની રકમ મળશે
અરજી મંજૂર થયા બાદ નિયમો મુજબ લોનની રકમ ચૂકવવામાં આવશે.
લોનની અરજી અને ચુકવણીની ચોક્કસ પ્રક્રિયા બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસ પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.
લોન ચૂકવવા માટે કેટલો સમય મળે?
PPF લોનનો મુખ્ય ભાગ એટલે કે Principal સામાન્ય રીતે લોન મંજૂર થયેલા મહિનાના પછીના મહિનાની પહેલી તારીખથી 36 મહિનાની અંદર ચૂકવવાનો રહે છે.
લોનની મૂળ રકમ ચૂકવ્યા બાદ તેના પર લાગતું વ્યાજ પણ નિયમ મુજબ ચૂકવવાનું રહે છે.
જો નિર્ધારિત 36 મહિનાની અંદર લોનની મૂળ રકમ સંપૂર્ણપણે ચૂકવવામાં ન આવે, તો બાકી રકમ પર વધારાના વ્યાજની જોગવાઈ લાગુ થઈ શકે છે.
સમયસર લોન ન ચૂકવો તો શું થશે?
લોનની ચુકવણીમાં વિલંબ થાય તો ખાતાધારકને વધારાનું વ્યાજ ચૂકવવું પડી શકે છે.
આ ઉપરાંત, અગાઉની PPF લોન અને તેના પરનું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે ચૂકવવામાં ન આવે ત્યાં સુધી બીજી PPF લોન મેળવવામાં મર્યાદા રહે છે.
એટલે PPF લોન લેતા પહેલાં તેની ચુકવણી માટેનું આયોજન કરવું જરૂરી છે.
PPF લોન કે પર્સનલ લોન—કયો વિકલ્પ?
જો તમારી પાસે PPF ખાતું છે અને તમે લોન માટે પાત્ર છો, તો PPF લોનનો એક ફાયદો એ છે કે તેની સામે સામાન્ય રીતે કોઈ અલગ સંપત્તિ ગીરવે મૂકવાની જરૂર પડતી નથી અને લોન તમારા PPF ખાતાના નિયમો હેઠળ મળે છે.
પરંતુ PPF લોનની રકમ મર્યાદિત હોય છે. બીજી તરફ, પર્સનલ લોનમાં વધુ રકમ મળી શકે છે, પરંતુ તેનો વ્યાજ દર અને અન્ય ચાર્જ અલગ હોઈ શકે છે.
એટલે નિર્ણય લેતા પહેલાં લોનની રકમ, વ્યાજ, ચુકવણીનો સમયગાળો અને તમારી તાત્કાલિક જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.
PPF લોન માટે CIBIL સ્કોર જરૂરી છે?
PPF લોન તમારા PPF ખાતામાં રહેલી રકમના આધારે મળતી હોવાથી સામાન્ય બેંક પર્સનલ લોન જેવી ક્રેડિટ-આધારિત પ્રક્રિયા નથી.
તેથી PPF લોનનો CIBIL સ્કોર પર સામાન્ય પર્સનલ લોન અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ જેવી સીધી અસર થતી નથી.
લોન લેવાથી PPF ખાતું બંધ થાય છે?
ના. PPF લોન લેવા માટે PPF ખાતું બંધ કરવાની જરૂર નથી.
તમારું PPF રોકાણ ચાલુ રહી શકે છે અને ખાતું તેની સામાન્ય શરતો અનુસાર મેચ્યોરિટી તરફ આગળ વધે છે. જોકે, લોન લીધા બાદ તેની સમયસર ચુકવણી કરવી જરૂરી છે.
PPF લોન લેતા પહેલાં આ વાતો યાદ રાખો
- લોનની સુવિધા ચોક્કસ સમયગાળામાં જ મળે છે.
- મહત્તમ લોન રકમ 25% સુધી મર્યાદિત છે.
- લોનની ગણતરી બે વર્ષ પહેલાંના સંબંધિત નાણાકીય વર્ષના અંતિમ બેલેન્સના આધારે થાય છે.
- લોન પર PPF વ્યાજ દર કરતાં 1% વધુ વ્યાજ લાગુ પડે છે.
- સામાન્ય રીતે 36 મહિનાની અંદર મૂળ રકમ ચૂકવવાની રહે છે.
- સમયસર ચુકવણી ન થાય તો વધારાનું વ્યાજ લાગી શકે છે.
- અગાઉની લોન બાકી હોય તો નવી લોન મેળવવામાં મર્યાદા રહે છે.
Bottom Line
PPFને માત્ર લાંબા ગાળાના રોકાણ તરીકે જોવાની જરૂર નથી. નિયમો હેઠળ ચોક્કસ સમયગાળામાં PPF ખાતા સામે લોન લેવાનો વિકલ્પ પણ મળે છે. ઇમરજન્સીમાં પૈસાની જરૂર હોય ત્યારે આ એક વિકલ્પ બની શકે છે, પરંતુ લોન લેતા પહેલાં પાત્રતા, મળનારી રકમ, વ્યાજ અને ચુકવણીની શરતો ચોક્કસપણે તપાસવી જરૂરી છે.